Trong những cuộc đàm thoại về kinh tế Thủ đô giai đoạn hiện nay, tôi thường đặt ra một vấn đề: Làm thế nào để biến "trách nhiệm môi trường" thành "động lực kinh tế"? Câu trả lời nằm ở thị trường tín chỉ carbon – một khái niệm vẫn còn khá mới mẻ nhưng chứa đựng tiềm năng khổng lồ. Hà Nội với diện tích cây xanh, hệ thống hồ nước và những khu công nghiệp đang chuyển đổi số chính là một "mỏ vàng xanh" chưa được khai thác. Nhưng thực tế đáng buồn là nhiều doanh nghiệp vẫn coi việc giảm phát thải là gánh nặng chi phí, thay vì nhìn nhận nó như một loại tài sản có thể giao dịch. Câu hỏi phản biện ở đây là: Tại sao chúng ta có tài nguyên nhưng lại chưa có cơ chế để "định giá" và "hàng hóa hóa" những nỗ lực bảo vệ bầu khí quyển?
Theo tinh thần Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 do Quốc hội ban hành ngày 28/06/2024, Hà Nội có quyền thí điểm các cơ chế tài chính mới phục vụ tăng trưởng xanh. Điều này hoàn toàn phù hợp với Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá chuyển đổi số, bởi thị trường carbon chỉ có thể vận hành minh bạch khi dựa trên nền tảng công nghệ Blockchain để định danh và theo dõi từng tín chỉ. Theo tài liệu nghiên cứu về Kinh tế môi trường thế giới, mỗi tấn CO2 được cắt giảm sẽ trở thành một "đơn vị tiền tệ" xanh. Quyết định số 1193/QĐ-UBND do UBND thành phố Hà Nội ban hành ngày 18/03/2026 đã xác định bài toán về việc thiết lập sàn giao dịch tín chỉ carbon Thủ đô. Đây là bước đi mang tính nhãn quan chiến lược, giúp các doanh nghiệp phát thải thấp có thêm nguồn thu để tái đầu tư công nghệ, trong khi các đơn vị phát thải cao buộc phải bỏ tiền mua lại quyền được phát thải, từ đó tạo ra áp lực tự nhiên để họ phải thay đổi.
Tôi tin rằng, bài học từ các thị trường carbon tại Châu Âu hay Trung Quốc cho thấy, sự can thiệp của nhà nước chỉ là bệ phóng, còn vận hành của thị trường mới là động cơ vĩnh cửu. Giải pháp trong bối cảnh hiện nay là phải nhanh chóng xây dựng hệ thống kiểm kê khí nhà kính chính xác đến từng nhà máy, từng tòa nhà cao tầng. Khi mỗi cây xanh được trồng thêm, mỗi mái nhà được lắp pin năng lượng mặt trời đều có thể quy đổi ra giá trị kinh tế, thì cuộc đua tới Net Zero sẽ không còn là lời kêu gọi hành chính mà trở thành một làn sóng kinh tế tự thân. Hà Nội sẽ trở thành trung tâm tài chính xanh của khu vực, nơi khoa học và kinh tế hòa quyện để gìn giữ màu xanh cho ngàn năm sau.
