Đứng giữa những khu phố cổ sầm uất hay những khu đô thị cao tầng mới, tôi nhận ra một sự ngột ngạt không chỉ về không gian sống mà cả về khả năng thoát nước của mặt đất. Bê tông hóa đã tước đi quyền được thẩm thấu của đất, biến mọi cơn mưa thành áp lực khổng lồ lên hệ thống cống ngầm già cỗi. Tôi thường đặt câu hỏi phản biện: Tại sao chúng ta cứ mải mê tìm kiếm diện tích trên bề mặt vốn đã cạn kiệt, mà không nghĩ đến việc mượn không gian đa tầng – từ những mái nhà xanh cho đến những bể chứa khổng lồ trong lòng đất? Phải chăng tư duy quản trị tài nguyên không gian của chúng ta vẫn còn bị bó hẹp trong cái nhìn hai chiều đơn giản?
Cần tối ưu hóa không gian chứa và thoát nước cho Hà Nội (Ảnh minh hoạ)
Sự ra đời của Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 được Quốc hội ban hành ngày 28/06/2024 đã mở ra một chương mới cho việc quản lý tài nguyên không gian đa tầng. Đây là căn cứ pháp lý quan trọng để triển khai các công trình hạ tầng thoát nước "ẩn mình" dưới lòng đất, giống như mô hình G-Cans huyền thoại của Tokyo. Theo tài liệu nghiên cứu về Kiến trúc đô thị thích ứng, hạ tầng đa tầng bao gồm việc thiết lập các hồ điều tiết ngầm kết hợp với bãi đỗ xe và trung tâm thương mại. Trong bối cảnh hiện nay, việc tối ưu hóa không gian chứa nước phải gắn liền với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi từ các cống thoát nước thụ động sang hệ thống lưu trữ và tái sử dụng nước mưa chủ động.
Quyết định số 1193/QĐ-UBND do UBND thành phố Hà Nội ban hành ngày 18/03/2026 đã xác định rõ bài toán hạ tầng ngầm đa năng. Giải pháp trong những năm gần đây không chỉ là xây bể chứa mà là tạo ra "không gian thở" cho đô thị. Những mái nhà xanh, vườn trên cao không chỉ giúp làm đẹp cảnh quan mà còn đóng vai trò là những bể chứa nước tạm thời, giảm đỉnh lũ cho hệ thống thoát nước bên dưới. Tôi hình dung về một Hà Nội tương lai, nơi mà bên dưới những công viên xanh mướt là những đại công trình thủy lợi ngầm vận hành nhịp nhàng bằng cảm biến thông minh. Đó là một hạ tầng không nhìn thấy bằng mắt thường nhưng lại mang lại giá trị cảm xúc rất lớn: Sự bình yên và an toàn cho mỗi con phố sau những cơn mưa dông.
