Vai trò của Viện Pasteur TP.HCM trong bối cảnh dịch bệnh mới nổi
Là đơn vị y tế dự phòng tuyến trung ương trực thuộc Bộ Y tế, Viện Pasteur TP.HCM có chức năng nghiên cứu dịch tễ học, vi sinh học; chỉ đạo chuyên môn, giám sát dịch tễ; xét nghiệm tham chiếu; tiêm chủng và đào tạo nguồn nhân lực y tế dự phòng cho các tỉnh, thành phía Nam.
Trong bối cảnh dịch bệnh mới nổi, tái nổi và nguy cơ bệnh truyền nhiễm xuyên biên giới gia tăng, vai trò của Viện không chỉ dừng lại ở xét nghiệm hay phát hiện ca bệnh. Đơn vị này còn đảm nhiệm phân tích nguy cơ, dự báo xu hướng dịch tễ và đề xuất giải pháp can thiệp dựa trên bằng chứng khoa học, góp phần hỗ trợ hoạch định chính sách phòng, chống dịch.
Trên cương vị Bí thư Đảng ủy, Viện trưởng, PGS.TS.BSCKII Nguyễn Vũ Trung chịu trách nhiệm toàn diện về định hướng chiến lược, tổ chức bộ máy, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và mở rộng hợp tác quốc tế. Từ tháng 2/2022 đến nay, dưới sự điều hành của ông, Viện tập trung hiện đại hóa hệ thống phòng thí nghiệm, tăng cường năng lực xét nghiệm kỹ thuật cao, đẩy mạnh nghiên cứu dịch tễ học và ứng dụng công nghệ sinh học trong giám sát dịch bệnh.
Thực tiễn quản lý một đơn vị khoa học đầu ngành giúp ông có góc nhìn hệ thống về những khoảng trống chính sách, cơ chế tài chính cho nghiên cứu cũng như các vướng mắc trong phối hợp liên ngành giữa y tế dự phòng và điều trị.
Nền tảng chuyên môn và kinh nghiệm quản lý đa lĩnh vực
Sinh năm 1972, quê phường Xuân Phương (Hà Nội), PGS.TS.BSCKII Nguyễn Vũ Trung là chuyên gia vi sinh lâm sàng, có học hàm Phó Giáo sư, học vị Tiến sĩ Y học và Bác sĩ chuyên khoa II.
Ông từng công tác, đảm nhiệm nhiều vị trí chuyên môn và quản lý tại Trường Đại học Y Hà Nội, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương và Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo (Bộ Y tế). Quá trình công tác thể hiện sự kết hợp giữa ba trụ cột: giảng dạy – nghiên cứu – quản trị hệ thống.
Ông được phong tặng danh hiệu Nhà giáo Ưu tú, nhận nhiều bằng khen của Thủ tướng Chính phủ và Bộ Y tế.
Nhận diện thách thức của đô thị đặc biệt
Theo PGS.TS. Nguyễn Vũ Trung, TP.HCM đang đối mặt nhiều sức ép đan xen: mật độ dân số cao; nguy cơ dịch bệnh mới nổi, tái nổi; già hóa dân số; gia tăng bệnh không lây nhiễm; ô nhiễm môi trường; yêu cầu bảo đảm an toàn thực phẩm; cùng với đòi hỏi đẩy mạnh chuyển đổi số và cơ chế đặc thù cho khoa học công nghệ.
Những thách thức này, theo ông, đòi hỏi tư duy chính sách dựa trên bằng chứng khoa học, tăng cường năng lực dự báo và quản trị rủi ro.
Bốn trụ cột chương trình hành động
Thứ nhất, củng cố y tế dự phòng và y tế cơ sở – “lá chắn từ sớm, từ xa”.
Ông đề xuất hoàn thiện khung pháp luật về phòng, chống dịch và nghiên cứu y học; tăng đầu tư cho y tế cơ sở; củng cố mạng lưới giám sát dịch bệnh đa tầng; xây dựng trung tâm dữ liệu sức khỏe hiện đại. Định hướng này nhằm chuyển trọng tâm từ “chữa bệnh” sang “phòng bệnh”, giảm tải tuyến cuối, nâng cao năng lực chăm sóc ban đầu cho người cao tuổi, trẻ em và nhóm nguy cơ cao.
Thứ hai, thúc đẩy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Với kinh nghiệm quản lý khoa học công nghệ, ông kiến nghị hoàn thiện cơ chế thương mại hóa kết quả nghiên cứu, bảo hộ sở hữu trí tuệ; khuyến khích doanh nghiệp đầu tư R&D; phát triển hệ sinh thái công nghệ sinh học, vắc xin, dược phẩm và sinh phẩm chẩn đoán; đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý và điều trị. Theo ông, TP.HCM có tiềm năng trở thành trung tâm công nghệ sinh học và y sinh của khu vực nếu có cơ chế đủ linh hoạt, minh bạch và khuyến khích đổi mới sáng tạo.
Thứ ba, bảo vệ môi trường gắn với nâng cao sức khỏe cộng đồng.
Ông đề xuất tăng cường giám sát chất lượng không khí, nước sinh hoạt; nâng cao tiêu chuẩn an toàn thực phẩm; triển khai mạnh các chương trình phòng chống bệnh không lây nhiễm; phát triển mô hình chăm sóc sức khỏe học đường và người cao tuổi dựa trên dữ liệu. Cách tiếp cận này đặt sức khỏe cộng đồng trong mối liên hệ chặt chẽ với môi trường và lối sống đô thị.
Thứ tư, đẩy mạnh chuyển đổi số và quản trị thông minh trong y tế.
Theo PGS.TS. Nguyễn Vũ Trung, chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ mà còn là thay đổi phương thức quản trị. Ông định hướng phát triển hồ sơ sức khỏe điện tử toàn dân; liên thông dữ liệu giữa các tuyến; quản lý sức khỏe người dân theo thời gian thực; tăng tính minh bạch và hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Với nền tảng chuyên môn sâu trong lĩnh vực vi sinh – dịch tễ, kinh nghiệm quản lý đa cấp và định hướng chính sách dựa trên khoa học, PGS.TS.BSCKII Nguyễn Vũ Trung cho biết mong muốn đóng góp vào việc xây dựng hệ thống y tế TP.HCM vững mạnh, thích ứng hiệu quả với thách thức mới, hướng tới mục tiêu phát triển đô thị văn minh, hiện đại và nghĩa tình.
