Có lần đang dạy, học trò không thuộc bài, bực quá tôi nói:
- Thầy dạy các em riết rồi giống như một nhà sư lâu năm!
Cả lớp ngạc nhiên:
- Sao vậy thầy?
Tôi mỉm cười nói :
- Phải giữ vững nội tâm, không được nóng phải rèn luyện chữ Nhẫn. Rồi còn phải dạy: Văn, Tư, Tu và Chứng nữa!
Các em ngồi nghe chăm chú.
Tôi giải thích:
- Văn là phải lắng nghe, học định lý, học công thức.
- Tư là phải suy nghĩ, tìm hiểu tại sao.
- Tu là phải rèn luyện làm bài tập, từ bài tương tự đến bài nâng cao.
- Còn Chứng là đến lúc tự mình giải được bài, lúc ấy mới biết mình thật sự hiểu!
Cả lớp cười ồ lên. Có em còn nói:
- Mình cũng là chú tiểu hồi nào vậy trời!
Tôi cũng cười theo. Nhưng có lẽ câu chuyện chưa dừng ở đó. Đến cuối năm lớp 12, một em học sinh tìm gặp tôi:
- Thầy cho con mượn mấy cuốn sách.
Tôi hỏi:
- Mượn sách gì?
Em đáp:
- Sách của thầy lúc dạy trên lớp đó!
Tôi chợt hiểu ra, bật cười:
- À! Có nhiêu trong bụng thầy nói hết rồi!
Rồi tôi bảo:
- Thôi, lo học Đại học đi. Khi nào học xong, về thăm thầy, thầy sẽ trao bảo bối!
Không biết em học trò ngày ấy có hiểu “bảo bối” của thầy là gì không. Còn tôi thì nghĩ: người thầy đâu chỉ trao cho học trò những công thức toán. Điều quan trọng hơn là giúp các em biết lắng nghe, suy nghĩ, thực hành và tự mình tìm ra lời giải.
Có lẽ tôi cũng may mắn vì trước đó đã đọc tâm lý Phật giáo. Nhờ vậy mà khi đứng lớp, tôi biết lúc nào cần dạy ra dạy, lúc nào nên chơi ra chơi. Học trò có lúc phải nghiêm túc, nhưng cũng cần được cười, được vui, được gần gũi với thầy. Nhờ vậy mà mấy chục năm đứng lớp trôi qua thật nhanh.
Bây giờ nghĩ lại, tôi thấy mình cũng may mắn: quanh năm tiếp xúc với lớp trẻ nên mình khó trở thành một ông già “đau khổ”. Già thì sức khỏe có phần hạn chế thật. Nhưng tôi vẫn còn nhiều bài học chưa học hết. Học đến đâu hay đến đó. Học mà vui.
Ngày trước tôi đứng trên bục giảng, trước mặt là một lớp học trò. Bây giờ về hưu rồi, tôi vẫn đọc sách, suy ngẫm chuyện đời, rồi lại tìm cách kể cho người khác nghe sao cho dễ hiểu, dễ nhớ và... vui một chút. Nghĩ kỹ lại, có lẽ người thầy chỉ nghỉ đứng lớp chứ chưa bao giờ nghỉ học.
Và cái “bảo bối” mà tôi từng hứa trao cho học trò năm nào, biết đâu chính là điều tôi vẫn đang tiếp tục tìm kiếm: Học để hiểu mình, hiểu người, rồi đem điều mình hiểu chia sẻ lại cho người khác.
Thế thì...
Ông giáo già vẫn còn đang dạy…
chỉ có điều lớp học bây giờ rộng hơn,
và những “chú tiểu” ngày xưa thì đã đi khắp cuộc đời!
Nguyễn Văn Phép
(Nguyên GV Trường PTTH Bình Minh - Vĩnh Long)
