Bài vịnh "Nhớ Viện sĩ Anh hùng Đào Thế Tuấn" chính là dòng tâm thức sống động về lộ trình từ quá khứ tự hào đến tương lai rạng rỡ của dòng tộc này:
“NHỚ bậc tinh anh rõ nghiệp lành
VIỆN khoa tiếp bước nếp DUY ANH
SĨ phu kiến tạo hồn non nước
ANH kiệt vun bồi đượm sắc hương
HÙNG khí canh tân nồng đất Việt
ĐÀO nghiên thực tiễn rạng sử xanh
THẾ thời chuyển vận danh vĩnh cửu
TUẤN nhã vươn xa vạn dặm trường”.
Ngay từ những nhịp thơ đầu tiên, sự kết nối tâm linh và học thuật giữa các thế hệ đã hiện lên đầy xúc động qua hình tượng "nếp Duy Anh". Đây không đơn thuần là sự nối dõi huyết thống, mà là sự kế thừa phương pháp luận khoa học nghiêm cẩn từ người cha – Giáo sư Đào Duy Anh, một nhà bách khoa toàn thư, một chí sĩ cách mạng lỗi lạc đã dành trọn cuộc đời để định danh văn hóa và lịch sử Việt Nam. Nếu người cha dùng tư duy sử học để giải mã hồn cốt dân tộc trong quá khứ, thì người con, Giáo sư, Viện sĩ, Anh hùng lao động Đào Thế Tuấn đã chuyển hóa tinh thần ấy vào khoa học nông nghiệp hiện đại, nhìn nhận nông thôn không chỉ qua những con số mà như một thực thể văn hóa - kinh tế sống động, tạo nên một tư duy hệ thống đột phá giúp thay đổi diện mạo làng quê Việt Nam trong những giai đoạn ngặt nghèo nhất.
Sức cuốn hút của bài vịnh và cũng là nét đẹp nhất trong nhân cách của Giáo sư Đào Thế Tuấn nằm ở sự đối lập đầy bản lĩnh giữa xuất thân cao quý và tinh thần dấn thân vào thực tiễn ruộng đồng. Hình ảnh một bậc "Sĩ phu kiến tạo hồn non nước" nhưng lại mang "Hùng khí canh tân nồng đất Việt" đã lột tả trọn vẹn lý tưởng của một trí thức lầu cao gác tía nhưng tự nguyện lội ruộng cùng nông dân, hít thở hơi thở của bùn đất để tìm ra lời giải cho bài toán an ninh lương thực.
Chữ "Đào" trong câu thơ không chỉ là họ tộc, mà còn là hành động bền bỉ đào sâu vào địa tầng thực tế, biến tri thức hàn lâm thành những giải pháp hữu hiệu cho cơm áo của nhân dân. Chính tinh thần "Đào nghiên thực tiễn" này đã nâng tầm công việc của ông từ một nhà khoa học thuần túy trở thành một bậc anh hùng thời bình, người đã dùng trí tuệ đỉnh cao để vun bồi cho sự phồn vinh của đất nước từ gốc rễ nông nghiệp.
Mạch ngầm trí tuệ ấy không hề đứt quãng mà tiếp tục tuôn chảy rạng rỡ sang thế hệ tiếp theo, khẳng định sức sống trường tồn của một gia tộc trí thức gắn liền với vận mệnh quốc gia. Chữ "Anh" trong từ "Anh kiệt" chính là nhịp cầu nối tới Phó Giáo sư Đào Thế Anh, một chuyên gia có uy tín quốc tế về hệ thống nông nghiệp, người đã bền bỉ nối nghiệp cha nhưng đồng thời mở ra những chân trời mới phù hợp với hơi thở thời đại. Ông đã nâng tầm tư duy hệ thống của người cha thành những giải pháp chiến lược về an ninh lương thực và phát triển hệ thống lương thực - thực phẩm bền vững. Đặc biệt, trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu, Phó Giáo sư Đào Thế Anh đã khẳng định vị thế một chuyên gia hàng đầu về nông nghiệp sinh thái, đưa những giá trị bản địa của Việt Nam hội nhập và đối thoại bình đẳng với tri thức quốc tế.
Sự xuất hiện của cụm từ "đượm sắc hương" như một ẩn dụ tiên tri đầy tinh tế về những thế hệ tiếp theo. Ở đó, chữ "Hoàng" màu của đất mẹ màu mỡ và màu của mùa vàng bội thu đã hóa thành hương sắc của đức hạnh và tài năng đang nảy mầm, minh chứng cho một dòng chảy tri thức xuyên suốt các thế hệ họ Đào hôm nay và mai sau.
Kết thúc bằng tầm nhìn "vạn dặm trường", bài viết khẳng định di sản của Giáo sư Đào Thế Tuấn và dòng họ Đào đã vượt xa khỏi biên giới của một quốc gia nông nghiệp để trở thành những nhà tư tưởng về sự phát triển bền vững. Họ đã để lại một triết lý sống vô giá: Trí tuệ phải gắn liền với vận mệnh dân tộc và khoa học phải bắt rễ sâu sắc từ mảnh đất quê hương. Dù thế thời có chuyển vận, dù vạn vật có đổi thay, danh tiếng và những đóng góp kiệt xuất của những người con họ Đào vẫn sẽ luôn là những dòng "sử xanh" vĩnh cửu, là nhịp cầu tri thức nối liền quá khứ tự hào với khát vọng vươn tới những chân trời mới của dân tộc Việt Nam.
