Sự lệch pha này khiến một người cảm thấy bị từ chối, còn người kia thấy mình bị đòi hỏi. Theo các chuyên gia, đây là tình trạng rất phổ biến trong đời sống hôn nhân và không đồng nghĩa với việc tình yêu đã phai nhạt hay một trong hai người có vấn đề.
Khi một người thấy bị từ chối, người kia thấy bị áp lực
Nhiều cặp vợ chồng nhận ra đời sống tình dục thay đổi đáng kể sau khi có con, trải qua khó khăn tài chính hoặc sau nhiều năm xoay vòng với công việc và trách nhiệm gia đình. Những cuộc trò chuyện về cảm xúc dần ít đi, thay vào đó là lịch học của con, hóa đơn, công việc và các mối lo thường nhật.
Trong hoàn cảnh đó, chuyện thân mật không còn diễn ra tự nhiên như trước.
Ham muốn tình dục không chỉ phụ thuộc vào hormone mà còn chịu tác động của chất lượng giấc ngủ, mức độ căng thẳng, sức khỏe thể chất, hình ảnh cơ thể, các bệnh lý nền, thuốc đang sử dụng và cảm giác an toàn trong mối quan hệ.
Khi một người nhiều lần chủ động nhưng liên tục nhận được những lời từ chối như “hôm nay mệt”, “để mai nhé” hay “em buồn ngủ”, cảm giác tổn thương là điều khó tránh khỏi. Họ có thể bắt đầu nghĩ rằng mình không còn hấp dẫn, không còn được yêu thương hoặc đang bị bỏ rơi.
Ngược lại, người né tránh cũng không hẳn vô tâm. Họ có thể đang phải đối mặt với mất ngủ kéo dài, áp lực tài chính, tự ti về ngoại hình, đau khi quan hệ, rối loạn cương, lo âu thành tích hoặc những vấn đề tâm lý chưa được chia sẻ.
Theo nghiên cứu của Mark và Murray công bố năm 2012 trên Journal of Sex & Marital Therapy, chênh lệch ham muốn là một trong những vấn đề phổ biến ở các cặp đôi lâu dài, đồng thời có liên quan đến mức độ hài lòng trong đời sống tình dục và chất lượng mối quan hệ.
Các chuyên gia cho rằng việc một người có nhu cầu nhiều hơn không đồng nghĩa với ích kỷ, cũng như người có nhu cầu thấp hơn không có nghĩa là lạnh nhạt. Điều quan trọng nằm ở cách hai người hiểu và phản ứng trước sự khác biệt đó.
“Khi phòng ngủ trở thành nơi để kiểm tra tình yêu, cả hai đều dễ thất bại”, một chuyên gia nhận định.
Con nhỏ, tiền bạc và những năm tháng hôn nhân
Sau khi sinh con, nhiều cặp đôi phải đối mặt với tình trạng thiếu ngủ kéo dài, thay đổi cơ thể, áp lực chăm sóc con cái và sự thiếu hụt thời gian riêng tư. Không ít người cảm thấy việc gần gũi trở thành một nhiệm vụ nữa trong danh sách công việc vốn đã quá tải.
Khó khăn tài chính cũng là yếu tố ảnh hưởng đáng kể đến đời sống tình dục. Khi tâm trí liên tục bị chi phối bởi nợ nần, doanh số, học phí của con hay nguy cơ mất việc, cơ thể khó có thể bước vào trạng thái thư giãn cần thiết cho sự thân mật.
Nhiều khoảng cách trong phòng ngủ thực chất không bắt đầu từ việc hết yêu, mà từ thiếu ngủ, căng thẳng và những điều chưa được nói thành lời.
Sau 10 năm hoặc hơn trong hôn nhân, tình yêu có thể vẫn còn nhưng những thói quen đã dày lên. Hai người nói với nhau rất nhiều về trách nhiệm, nhưng lại ít chia sẻ về cảm xúc. Những mâu thuẫn nhỏ không được giải quyết dần tích tụ thành khoảng cách vô hình.
Theo nghiên cứu của McNulty và cộng sự công bố năm 2016 trên Archives of Sexual Behavior, tần suất quan hệ không phải yếu tố duy nhất quyết định sự hài lòng trong hôn nhân. Quan trọng hơn là cảm giác được thấu hiểu, được đáp ứng nhu cầu cảm xúc và không bị ép buộc.
Một khía cạnh thường bị bỏ qua là sự khác biệt giữa “ham muốn tự phát” và “ham muốn đáp ứng”. Có người thường xuyên xuất hiện nhu cầu tình dục một cách tự nhiên. Trong khi đó, nhiều người chỉ cảm nhận được ham muốn sau khi được thư giãn, âu yếm, trò chuyện và cảm thấy an toàn về mặt cảm xúc.
Nếu liên tục bị yêu cầu phải “sẵn sàng ngay”, người thuộc nhóm thứ hai càng dễ né tránh. Ngược lại, nếu thường xuyên bị từ chối mà không hiểu nguyên nhân, người còn lại cũng dễ tổn thương.
Lệch pha không phải lỗi của riêng ai
TS.BS.CKII Trà Anh Duy, Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health, cho biết từng tiếp nhận một cặp vợ chồng ngoài 40 tuổi, kết hôn 11 năm và có hai con nhỏ.
Người vợ chia sẻ rằng chị nhiều lần chủ động gần gũi nhưng chồng thường né tránh. Ban đầu chị nghĩ chồng đơn thuần mệt mỏi, nhưng sau đó bắt đầu nghi ngờ anh không còn yêu mình.
Trong khi đó, người chồng khẳng định vẫn rất thương vợ, song mỗi khi nghĩ đến chuyện phải thể hiện bản thân trong phòng ngủ lại cảm thấy áp lực.
Qua thăm khám, bác sĩ ghi nhận người chồng đang chịu áp lực tài chính kéo dài sau giai đoạn kinh doanh khó khăn. Anh chỉ ngủ khoảng 5-6 giờ mỗi đêm, tăng cân, vòng bụng lớn và giảm tình trạng cương buổi sáng.
Kết quả kiểm tra cho thấy bệnh nhân có dấu hiệu rối loạn chuyển hóa với vòng bụng 99 cm, BMI 28,1 kg/m², huyết áp tăng nhẹ và các chỉ số đường huyết, mỡ máu ở ngưỡng đáng lưu ý. Nồng độ testosterone buổi sáng vẫn nằm trong giới hạn bình thường thấp nhưng chịu ảnh hưởng bởi tình trạng mất ngủ, căng thẳng và tích tụ mỡ bụng.
Theo TS.BS Trà Anh Duy, nhiều cặp đôi tìm đến bác sĩ khi những tổn thương cảm xúc đã kéo dài trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Mỗi người thường diễn giải sự việc theo một hướng riêng: người muốn gần gũi nghĩ mình bị từ chối, còn người né tránh nghĩ mình đang bị gây áp lực.
“Nếu không hiểu đúng nguyên nhân, lệch pha ham muốn rất dễ chuyển thành mâu thuẫn hôn nhân”, bác sĩ nói.
Trong những trường hợp này, việc điều trị không chỉ dừng lại ở kiểm tra nội tiết tố hay sử dụng thuốc hỗ trợ. Cải thiện giấc ngủ, giảm rượu bia, tăng vận động, kiểm soát cân nặng và đặc biệt là khôi phục giao tiếp giữa hai vợ chồng đều đóng vai trò quan trọng.
Các chuyên gia khuyến cáo, những cuộc trò chuyện về sự thân mật nên diễn ra vào thời điểm cả hai bình tĩnh, không phải ngay trước hoặc sau một lần bị từ chối. Thay vì nói “anh không còn yêu em nữa” hay “em lúc nào cũng từ chối”, nên bắt đầu bằng cách chia sẻ cảm xúc của bản thân như “dạo này em thấy chúng ta xa nhau và em buồn vì điều đó”.
Ngôn ngữ thể hiện cảm xúc cá nhân thường giúp mở ra đối thoại hiệu quả hơn những lời trách móc.
Lệch pha ham muốn là tình huống phổ biến trong đời sống hôn nhân và không nên bị biến thành cuộc kết tội. Ham muốn không chỉ là câu chuyện của hormone mà còn phản ánh sức khỏe, giấc ngủ, áp lực cuộc sống, cảm xúc và chất lượng kết nối giữa hai người.
Nếu tình trạng này kéo dài nhiều tháng, gây cãi vã, né tránh, tổn thương lòng tự trọng hoặc đi kèm các vấn đề như rối loạn cương, đau khi quan hệ, mất ngủ, trầm buồn hay bệnh lý nền, các cặp đôi nên tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn. Mục tiêu không phải biến hai người trở nên giống nhau, mà là cùng tìm lại một nhịp điệu thân mật phù hợp, an toàn và tôn trọng nhu cầu của cả hai.
