Trong tiến trình đô thị hóa mạnh mẽ và tầm nhìn quy hoạch Thủ đô đến năm 2050, nông nghiệp Hà Nội không còn đóng vai trò là một ngành sản xuất thuần túy mà đang trở thành "mạch sống" cân bằng hệ sinh thái đô thị. Hội nghị làm việc giữa UBND thành phố Hà Nội và Học viện Nông nghiệp Việt Nam ngày 15/01/2026 đã đánh dấu một cột mốc quan trọng: Lần đầu tiên, một "đơn đặt hàng" chiến lược về khung kiến trúc nông nghiệp đô thị được thiết lập. Với sự chuyển dịch từ tư duy truyền thống sang kinh tế tri thức, Hà Nội đang từng bước hiện thực hóa mô hình nông nghiệp giá trị cao, nơi mỗi sản phẩm không chỉ có hàm lượng dinh dưỡng mà còn mang cả giá trị văn hóa và công nghệ vượt trội.
Nông nghiệp Hà Nội không còn đóng vai trò là một ngành sản xuất thuần túy mà đang trở thành "mạch sống" cân bằng hệ sinh thái đô thị
Nông nghiệp đô thị trong lòng Thủ đô 100 năm
Xác định quỹ đất nông nghiệp sẽ tiếp tục thu hẹp khi dân số Thủ đô dự kiến chạm mốc 15 triệu người, thành phố đã lựa chọn lối đi riêng: Phát triển nông nghiệp gắn với quy hoạch bền vững và nông nghiệp sinh thái. Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Mạnh Quyền khẳng định quyết tâm của chính quyền: "Chúng ta không đặt mục tiêu cạnh tranh về sản lượng với các địa phương khác, mà tập trung sản xuất ở phân khúc cao nhất, có giá trị gia tăng lớn. Hà Nội đang nghiên cứu mô hình 'rừng trong phố, phố trong rừng', hình thành khoảng 10 hồ điều hòa hàng nghìn héc-ta để vừa điều tiết nước, vừa cải thiện môi trường sống gắn với nông nghiệp."
Tầm nhìn này đòi hỏi sự thay đổi toàn diện từ khâu chọn giống đến canh tác. Hà Nội hướng tới việc trở thành trung tâm điều phối và sản xuất giống chất lượng cao cho cả nước, đồng thời phát triển các vành đai xanh phục vụ nghỉ dưỡng và tái tạo năng lượng cho cư dân đô thị. Việc duy trì mức tăng trưởng GRDP nông nghiệp ở mức 3,55% vào năm 2025 chính là minh chứng cho hiệu quả của việc chuyển dịch sang các mô hình thâm canh công nghệ cao và nông nghiệp đa chức năng.
“Cánh tay nối dài" từ phòng thí nghiệm ra đồng ruộng
Giai đoạn 2022-2025 ghi dấu ấn đậm nét về sự chuyển mình của nông nghiệp Thủ đô thông qua mối quan hệ hợp tác chiến lược với Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Thành quả rõ rệt nhất chính là nỗ lực "trí thức hóa" lực lượng lao động ngành nông nghiệp với hơn 3.600 cử nhân, kỹ sư, bác sĩ thú y được đào tạo bài bản và 5.000 lượt nông dân, cán bộ hợp tác xã được tập huấn nâng cao tay nghề. Đây chính là đội ngũ then chốt giúp Hà Nội xóa bỏ tư duy canh tác truyền thống, thay thế bằng các phương thức quản trị nông nghiệp hiện đại.
Sức mạnh của khoa học công nghệ thực sự len lỏi vào từng mảnh vườn thông qua quá trình chuyển giao thực tiễn. Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Lan, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, đã khẳng định tính hiệu quả của các nghiên cứu khi được "trình diễn" dưới dạng quy trình cụ thể, giúp tối ưu hóa năng suất gắn liền với bảo vệ môi trường. Tầm nhìn này sẽ tiếp tục được nâng tầm thông qua việc hình thành Trung tâm đổi mới sáng tạo nông nghiệp Hà Nội – "trái tim" kỹ thuật hội tụ giải pháp công nghệ tiên tiến nhất.
Ở góc độ quản lý nhà nước, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam đã phác thảo một lộ trình mang tính định vị chiến lược, đưa Hà Nội thoát khỏi tư duy sản xuất quy mô nhỏ để trở thành "bộ não" điều phối của cả vùng. Theo Thứ trưởng, Hà Nội cần tận dụng ưu thế về hạ tầng để trở thành hạt nhân trong nghiên cứu giống và cung ứng nông sản an toàn. Việc tập trung nguồn lực vào những lợi thế tuyệt đối sẽ tạo ra những "cú đấm thép" về kinh tế, đồng thời góp phần thúc đẩy công nghiệp văn hóa thông qua các sàn giao dịch hoa và cây cảnh mang tầm quốc gia.
Phát huy di sản và nâng tầm đặc sản Thủ đô
Chiến lược hồi sinh các dòng sản phẩm đặc sản "tiến vua" không đơn thuần là phục hồi giống cây trồng, mà là quá trình giải mã và bảo tồn những "di sản sống" của Thủ đô. Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Xuân Đại đã đặt những báu vật như đào Nhật Tân, quất Tứ Liên hay húng Láng vào đúng vị thế: không chỉ là nông sản thương mại mà là những thực thể mang hồn cốt văn hóa nghìn năm. Việc ứng dụng công nghệ gene hiện đại để phục hồi đặc tính nguyên bản giúp giải quyết triệt để tình trạng thoái hóa giống, đảm bảo tính độc bản và chất lượng thượng hạng để bước chân vào thị trường cao cấp.
Sự chuyển dịch này còn tạo tiền đề cho các mô hình kinh tế mới: Du lịch làng nghề và Du lịch và giáo dục trải nghiệm. Khi công nghệ đã đảm bảo được "chất lượng lõi", việc kết hợp với trải nghiệm thực tế sẽ biến các cánh đồng thành những bảo tàng sinh thái sống động. Tại đây, khách du lịch không chỉ mua nông sản, mà họ đang mua một trải nghiệm lịch sử và cảm xúc. Việc thưởng thức sản phẩm ngay tại nơi canh tác đậm chất văn hóa giúp nâng tầm giá trị sản phẩm lên gấp nhiều lần.
Trong bối cảnh đô thị hóa, chiến lược này là "tấm khiên" bảo tồn vành đai xanh hữu hiệu nhất. Khi một mảnh đất nông nghiệp được định danh là không gian văn hóa - du lịch, nó mang giá trị phi kinh tế mà các dự án đô thị khó có thể hoán đổi. Việc phát huy di sản gắn với nông nghiệp không chỉ giúp giữ vững không gian xanh mà còn đảm bảo nông nghiệp vẫn thịnh vượng ngay trong lòng đô thị hiện đại.
Bước vào giai đoạn 2026-2030, nông nghiệp Thủ đô đang đứng trước vận hội mới. Việc gắn kết chặt chẽ giữa quản lý nông nghiệp và môi trường cùng sự đồng hành của giới tinh hoa khoa học là lời cam kết mạnh mẽ của Thành phố trong việc xây dựng một nền nông nghiệp chính xác, sạch và thông minh. Hà Nội sẽ không đánh đổi môi trường lấy sản lượng thô, mà sẽ kiên trì mục tiêu tạo ra những sản phẩm "Made in Hanoi" có giá trị gia tăng vượt trội nhờ hàm lượng chất xám. Đây chính là bước chuyển mình cần thiết để nông nghiệp Hà Nội trở thành hình mẫu cho cả nước về phát triển kinh tế xanh và bền vững.
