Chuyển dịch tư duy: Từ quy mô sản lượng sang tinh hoa bản sắc
Trong bối cảnh quỹ đất nông nghiệp ngày càng thu hẹp do tốc độ đô thị hóa nhanh, Hà Nội xác định không thể chạy đua về sản lượng so với các tỉnh thuần nông. Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Mạnh Quyền khẳng định một quan điểm mang tính định hướng: Nông nghiệp Thủ đô phải phát triển theo hướng đa mục tiêu và tạo giá trị gia tăng cao. Điểm cốt lõi của chiến lược này là gắn chặt hoạt động sản xuất với thị trường nội đô 10 triệu dân, những người tiêu dùng có trình độ dân trí cao, nhu cầu đa dạng và sẵn sàng chi trả cho các sản phẩm an toàn, có bản sắc. Thành phố ưu tiên phát triển các nhóm sản vật đặc thù như bưởi Diễn, đào, quất và các giống thủy sản bản địa, biến nông nghiệp thành một ngành kinh tế mang tính biểu tượng, vừa đảm bảo sinh kế vừa góp phần cải thiện môi trường sống đô thị.
Khoa học công nghệ và nguồn nhân lực: "Cánh tay nối dài" của sản xuất
Thành công của mô hình mới phụ thuộc hoàn toàn vào việc chuyển đổi từ nông nghiệp thủ công sang nông nghiệp tri thức. Giai đoạn vừa qua đã minh chứng cho sự đầu tư bài bản khi thành phố phối hợp đào tạo thành công hơn 3.600 cử nhân, kỹ sư và tập huấn cho trên 5.000 lượt cán bộ, nông dân cốt cán. GS.TS Nguyễn Thị Lan, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, nhấn mạnh rằng vấn đề then chốt không chỉ nằm ở công nghệ mà còn ở khâu tổ chức thực hiện để biến định hướng thành những sản phẩm mang dấu ấn Thủ đô. Việc ứng dụng công nghệ từ phân tích gen, bảo tồn nguồn gen quý đến chuẩn hóa chuỗi quản lý an toàn thực phẩm không chỉ giúp kiểm soát chất lượng mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh tuyệt đối cho nông sản Hà Nội trên kệ hàng hiện đại.
Hệ sinh thái này thậm chí đang vượt ra khỏi ranh giới của những thửa ruộng truyền thống để len lỏi vào không gian đô thị chật hẹp. Những ý tưởng mang tính đột phá như việc thay thế mái tôn nhà phố bằng giàn hoa, quả không chỉ đơn thuần là bài toán thẩm mỹ mà còn là giải pháp sinh thái giúp giảm hiệu ứng đảo nhiệt, tạo ra các "vùng đệm xanh" ngay trong lòng thành phố.
Hoàn thiện hạ tầng thương mại và định hướng dẫn dắt thị trường
Góc nhìn từ các nhà quản lý trung ương cho thấy một lộ trình rất cụ thể về mặt hạ tầng thương mại. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam thẳng thắn cho rằng, Hà Nội cần tập trung đánh giá lại để xác định rõ loại cây, con chủ lực có lợi thế so sánh rõ rệt với các địa phương khác, từ đó tổ chức sản xuất theo chuỗi gắn với chuyển đổi số.
Thứ trưởng Trần Thanh Nam gợi ý thành phố cần nhanh chóng hình thành các trung tâm điều phối tiêu thụ nông sản an toàn và các sàn giao dịch chuyên biệt như sàn giao dịch hoa, cây cảnh. Đây là bước đi cần thiết để thoát khỏi tình trạng manh mún, giúp minh bạch hóa giá trị nông sản và bảo đảm an toàn thực phẩm xuyên suốt từ trang trại đến bàn ăn.
Việc hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo làng nghề và sản phẩm OCOP không chỉ thúc đẩy thương mại mà còn là giải pháp bảo tồn các giá trị văn hóa phi vật thể. Khi nông nghiệp được vận hành như một ngành kinh tế đô thị tích hợp, nó sẽ trở thành mắt xích quan trọng nhất để dẫn dắt thị trường nông sản cao cấp của cả khu vực phía Bắc.
Tương lai của nông nghiệp Hà Nội không nằm ở diện tích canh tác mà nằm ở khả năng tích hợp đa giá trị trong một không gian hạn hẹp. Sự chuyển mình này là một tất yếu khách quan, phản ánh đúng tầm vóc của một Thủ đô đang hướng tới sự phát triển bền vững và hiện đại. Bằng cách kết hợp hài hòa giữa tri thức khoa học, giá trị văn hóa bản địa và nhu cầu thực tiễn của thị trường 10 triệu dân, Hà Nội đang từng bước giải quyết bài toán mâu thuẫn giữa đô thị hóa và bảo tồn không gian xanh.
Lãnh đạo thành phố Hà Nội và Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã thống nhất một "khung kiến trúc" chung cho giai đoạn 2026 - 2030, nơi nông nghiệp không chỉ là ngành kinh tế cung cấp thực phẩm, mà còn là không gian sinh thái, là hạ tầng du lịch và là niềm tự hào về sản vật Thủ đô. Khi mỗi sản phẩm nông nghiệp đều mang trong mình mã định danh số hóa và tâm huyết của những người làm nông nghiệp tri thức, nông nghiệp Thủ đô sẽ thực sự trở thành trụ đỡ vững chắc, góp phần xây dựng Hà Nội trở thành một thành phố xanh, văn hiến và hiện đại, xứng tầm là trung tâm dẫn dắt sự đổi mới sáng tạo của cả nước.
