Từ xuất thô sang "mỏ vàng" bền vững: Cuộc cách mạng đa giá trị của nông nghiệp Việt

Đứng trước thềm Đại hội Đảng XIV, định hướng này không còn là lời giải cho một bài toán kinh tế đơn lẻ, mà đã trở thành chiến lược quốc gia nhằm hiện thực hóa nền nông nghiệp đa giá trị. Với điểm tựa là những con số kỷ lục của năm 2025 và luồng sinh khí từ các Nghị quyết mới, nông sản Việt đang tự tin thoát ly khỏi "vùng trũng" giá rẻ để bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Những con số "biết nói" và vị thế mới của nông nghiệp 2025

Năm 2025 ghi dấu một cột mốc lịch sử quan trọng khi ngành nông nghiệp Việt Nam đã thoát ly khỏi vai trò "bệ đỡ" thuần túy để vươn mình trở thành động lực tăng trưởng chiến lược của nền kinh tế quốc gia. Minh chứng rõ nét nhất nằm ở con số kim ngạch xuất khẩu toàn ngành lần đầu tiên chạm ngưỡng kỷ lục gần 70 tỷ USD, ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng hơn 10% so với năm trước đó. Trong bức tranh khởi sắc này, sự bứt phá ngoạn mục của ngành hàng cà phê với doanh thu xấp xỉ 9 tỷ USD cùng sự vươn lên của ngành rau quả đạt trên 8,5 tỷ USD đã xác lập một vị thế hoàn toàn mới cho nông sản Việt trên bản đồ thương mại quốc tế.

Điển hình cho làn sóng chuyển dịch này là Tập đoàn Phúc Sinh, một doanh nghiệp tư nhân với hành trình 25 năm kiên trì theo đuổi con đường chế biến sâu và hiện đang nắm giữ tới 8% thị phần hồ tiêu toàn cầu. Việc doanh nghiệp được định giá chạm ngưỡng 320 triệu USD vào năm 2024 không chỉ là thành công riêng lẻ mà còn là bằng chứng thực tiễn cho tính đúng đắn của chiến lược dịch chuyển trọng tâm từ sản lượng sang chất lượng. Thành tựu này phản ánh một sự thay đổi sâu sắc về chất trong cơ cấu kinh tế xuất khẩu, khi tỷ trọng nông sản chế biến sâu đã có bước nhảy vọt từ 25% lên hơn 40% chỉ trong vòng 5 năm qua, khẳng định tư duy quản trị đổi mới đang dần thay thế lối mòn xuất khẩu thô truyền thống.

Lớp nghĩa của chế biến sâu: "Nghệ thuật" quản trị sự sáng tạo

Lập luận của ông Phan Minh Thông về chiến lược "chế biến sâu" không chỉ là một giải pháp kinh tế nhất thời mà chính là chiếc chìa khóa vạn năng để mở cánh cửa vào "mỏ vàng" nông sản vốn còn nhiều dư địa chưa được khai thác. Điển hình rõ nét nhất cho tư duy này chính là sự ra đời của trà Cascara, một sản phẩm được tinh chế từ vỏ quả cà phê chín vốn trước đây thường bị xem là phế phẩm bỏ đi. Bằng việc nâng tầm một loại phụ phẩm thành mặt hàng cao cấp có giá trị thương mại cao hơn gấp 4 lần so với hạt cà phê thô, Phúc Sinh đã tạo nên một hình mẫu kinh điển về kinh tế tuần hoàn. Dưới lăng kính của các chuyên gia từ Viện Kinh tế, Văn hóa và Nghệ thuật, đây thực sự là đỉnh cao của quản trị đổi mới, nơi trí tuệ con người thể hiện khả năng quan sát và nắm bắt cơ hội từ những giá trị bị bỏ quên, biến nghịch cảnh của chất thải thành lợi thế của tài nguyên.

Trong kỷ nguyên mới, nghiệp vụ quản trị không còn bó hẹp trong việc điều hành máy móc hay quản lý nhân sự một cách thuần túy, mà đã vươn tầm trở thành một nghệ thuật điều phối nguồn lực đa chiều. Đó là sự giao thoa tinh tế và hài hòa giữa mục tiêu tối ưu hóa lợi nhuận kinh tế với trách nhiệm bảo tồn các giá trị môi trường sinh thái bền vững. Việc Tập đoàn Phúc Sinh nhận được khoản đầu tư xanh trị giá 25 triệu USD từ quỹ quốc tế &Green không chỉ đơn thuần là một giao dịch tài chính, mà chính là sự công nhận cho "nghệ thuật quản trị niềm tin". Thông qua việc thực thi nghiêm túc các cam kết ESG khắt khe, doanh nghiệp đã chứng minh rằng khi quản trị được vận hành bằng tâm thế đổi mới, nó có thể tạo ra những giá trị vô hình nhưng có sức nặng lan tỏa toàn cầu.

Quá trình "hóa vàng" phụ phẩm bằng sự kết hợp giữa công nghệ hiện đại và trí tuệ quản trị đã giúp các doanh nghiệp nông nghiệp không chỉ thu về nguồn ngoại tệ dồi dào mà còn góp phần quan trọng vào việc kiến tạo một nền kinh tế xanh và tự cường. Đây là sự cụ thể hóa sinh động tinh thần của Nghị quyết số 20-NQ/TW về phát triển kinh tế tập thể và kinh tế tư nhân trong giai đoạn mới, nơi doanh nghiệp đóng vai trò hạt nhân trong việc thay đổi diện mạo ngành hàng quốc gia. Khi tư duy quản trị đa giá trị thẩm thấu vào từng công đoạn sản xuất, nông nghiệp Việt Nam sẽ thoát khỏi mô hình khai thác tài nguyên thô để bước vào chuỗi giá trị toàn cầu bằng một vị thế kiêu hãnh, biến văn hóa và nghệ thuật điều hành thành sức mạnh nội sinh thúc đẩy sự thịnh vượng lâu dài.

Văn hóa nội sinh: Linh hồn của nông sản trong kỷ nguyên đa giá trị

Kinh doanh nông nghiệp trong kỷ nguyên mới không còn bó hẹp trong những bảng tính lợi nhuận khô khan mà đã trở thành sự hội tụ uyển chuyển giữa ba trụ cột: Kinh tế, Văn hóa và Nghệ thuật. Mỗi hạt tiêu hay hạt cà phê khi bước chân ra thị trường thế giới không chỉ đóng vai trò là một loại hàng hóa mà còn mang trên mình sứ mệnh của một "đại sứ văn hóa", đại diện cho tinh hoa của vùng đất và con người Việt Nam. Theo nhận định từ các chuyên gia tại Viện Kinh tế, Văn hóa và Nghệ thuật, lợi thế cạnh tranh cốt lõi của Việt Nam trên trường quốc tế hiện nay không còn nằm ở phân khúc giá rẻ mà nằm ở chính chiều sâu văn hóa bản địa được kết tinh và thẩm thấu trong từng sản phẩm chế biến sâu.

Nghệ thuật tiếp cận thị trường của những doanh nhân nhạy bén như ông Phan Minh Thông chính là khả năng lồng ghép một cách khéo léo những giá trị hữu hình của sản phẩm với những thông điệp vô hình mang đậm lòng tự tôn dân tộc. Việc xây dựng và định vị thương hiệu dựa trên các di sản văn hóa đặc trưng, tiêu biểu như dòng cà phê đặc sản Blue Son La, chính là cách khai thác triệt để "vỉa quặng" văn hóa để phá vỡ những rào cản tâm lý khắt khe của khách hàng quốc tế. Khi một sản phẩm nông nghiệp được kể bằng ngôn ngữ của ký ức, di sản và sự tận tâm, nó sẽ tự tạo ra một phân khúc riêng biệt, giúp doanh nghiệp thoát khỏi cuộc đua khốc liệt về giá để tiến tới sự bền vững về giá trị.

Sự chuyển mình này chính là biểu hiện sinh động nhất của một nền nông nghiệp đa giá trị, nơi văn hóa không còn là yếu tố trang trí mà đã thực sự trở thành nguồn lực nội sinh trực tiếp thúc đẩy kinh tế phát triển. Trong tư duy quản trị hiện đại, nghệ thuật không chỉ nằm ở hình thức bao bì mà còn hiện diện trong cách thức điều hành, cách tạo ra sự gắn kết giữa con người với đất đai và cách truyền cảm hứng cho chuỗi cung ứng toàn cầu. Chính sự thăng hoa giữa kinh tế và văn hóa đã giúp nông sản Việt Nam xác lập được một bản sắc riêng, chuyển hóa những tiềm năng tiềm ẩn thành sức mạnh thương hiệu quốc gia mạnh mẽ, góp phần hiện thực hóa khát vọng đưa nông nghiệp Việt Nam trở thành mỏ vàng bền vững của nhân loại.

Quyền định giá: Khát vọng làm chủ từ các định hướng chiến lược

Một trong những kiến kế tâm huyết nhất của ông Phan Minh Thông gửi đến Đại hội XIV là việc xây dựng Sàn giao dịch hàng hóa quốc tế tại Việt Nam. Đây là lớp nghĩa cao nhất của quản trị vĩ mô. Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV đã nhấn mạnh việc hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, trọng tâm là cởi trói các nguồn lực và phát triển các loại thị trường hàng hóa hiện đại.

Việc thiết lập sàn giao dịch không chỉ là khát vọng của doanh nghiệp mà còn là mục tiêu của Chính phủ nhằm đưa Việt Nam thành trung tâm chế biến và giao dịch nông sản toàn cầu. Khi chúng ta làm chủ quyền định giá, dòng chảy tiền tệ và logistics sẽ hội tụ ngay tại nội địa, giúp người nông dân và doanh nghiệp thoát khỏi thế bị động "được mùa mất giá". Đây là bước đi quan trọng để cụ thể hóa Nghị quyết 19-NQ/TW về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

Có thể thấy, Nông nghiệp Việt Nam đang rũ bỏ lớp áo cũ của một ngành sản xuất truyền thống để khoác lên diện mạo của một ngành kinh tế đa giá trị, hiện đại và nhân văn. "Mỏ vàng" nông nghiệp không nằm ở đâu xa, nó nằm ngay trong khả năng thay đổi tư duy quản trị của mỗi chủ doanh nghiệp và sự kiến tạo môi trường chính sách nhất quán của Nhà nước. Từ bài học của Phúc Sinh và những con số rực rỡ của năm 2025, chúng ta tin rằng: Khi kinh tế hài hòa với văn hóa, khi sản xuất gắn liền với nghệ thuật quản trị đổi mới, nông nghiệp Việt Nam sẽ không chỉ là bệ đỡ, mà sẽ thực sự trở thành đôi cánh đưa quốc gia vươn mình trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên của trí tuệ, bản sắc và sự thịnh vượng bền vững.