Tháng 7, tháng 8 âm lịch hàng năm, những vườn dâu ở Phong Điền (Cần Thơ) vào độ đẹp nhất. Những vườn dâu trĩu quả vàng ươm dưới những tàn lá xanh, làm đẹp thêm bức tranh vùng quê sông nước. Nổi bật giữa không gian ấy là cây dâu Hạ Châu cổ thụ sừng sững gần bờ sông – cội dâu lâu năm nhất vùng do ông cố của Nga để lại từ đời trước. Đối với Nga và ông nội của cô, cội dâu này không chỉ là cội nguồn của giống dâu đặc sản mang danh tiếng cho cả miền Tây, mà nó còn là nhân chứng cho những hoài niệm, những mảnh ký ức buồn vui của một thời tuổi trẻ.
An và Nga là sinh viên năm cuối của Trường Đại học Cần Thơ. Nga nhà ở Phong Điền, còn An ở tận bến Ninh Kiều. Định mệnh đưa đẩy họ gặp nhau trên giảng đường đại học, để rồi từ những ánh mắt chạm nhau ban đầu, cả hai đã viết nên một mối tình trong sáng, chân thành. Thế nhưng, thanh xuân của họ lại sớm bị phủ một hàng rào bởi những toan tính và nghịch cảnh từ thế hệ đi trước. Cha của An là ông Hai Điền – một đại gia kinh doanh bất động sản có tiếng ở Cần Thơ. Là người từng trải, sắc sảo và tôn sùng đồng tiền, ông Hai Điền luôn muốn con trai mình môn đăng hộ đối. Ngược lại, hoàn cảnh gia đình Nga lại vô cùng éo le. Ba của Nga là anh Ba Bạc, dù được gia đình để lại cho cơ ngơi là mảnh vườn dâu rộng lớn nhưng lại vướng vào cờ bạc, nợ nần chồng chất. Bị xã hội đen truy đuổi, dồn vào chân tường, Ba Bạc nghe lời cò đất, tìm đến ông Hai Điền để vay tiền cứu nguy. Vốn ranh mãnh, ông Hai Điền đã giăng sẵn một cái bẫy tinh vi. Ông chuốc rượu Ba Bạc, rồi dụ anh ký vào tờ giấy nợ năm cây vàng với danh nghĩa "để tạo áp lực giả với ông nội" nhằm buộc ông nội của Nga – người đứng tên sổ đỏ – phải sang nhượng mảnh vườn. Ba Bạc ngây thơ sập bẫy, vô tình dâng chiếc chìa khóa định mệnh vào tay kẻ khác.
Ông nội của Nga dù đau đớn nhưng vẫn muốn giữ lại mảnh vườn không phải vì tiếc của cải, mà vì đó là kỷ vật, là nơi lưu giữ bóng hình người xưa. Ông chỉ tha thiết xin ông Hai Điền cho giữ lại góc vườn có cây dâu cổ thụ. Nào ngờ, ông Hai Điền lạnh lùng từ chối, nhất quyết đòi đốn sạch cả vườn dâu để san lấp mặt bằng phân lô bán nền. Bi kịch bủa vây khi ông nội Nga vì quá bất lực mà đổ bệnh, còn mối tình của An và Nga thì bị ông Hai Điền cấm đoán tuyệt đối, dùng những lời lẽ cay độc mạt sát gia đình cô. Không chịu thua số phận, An dẫn Nga về nhà với hy vọng gâpvbà nội của anh – một người phúc hậu và thấu tình đạt lý – sẽ đứng ra cảm hóa cha mình. Bước chân vào căn biệt thự sang trọng của gia đình An, Nga mang theo nỗi hồi hộp và sự tự ti của cô gái miền quê nghèo. Bà nội của An khi gặp, nhìn thấy Nga dịu dàng, ngoan hiền thì vô cùng yêu mến. Bà nở nụ cười hiền hậu, trấn an cô gái trẻ và xem cô như con cháu trong nhà. Thế nhưng, niềm vui lại ngắn. Khi ông Hai Điền bước xuống phòng khách và nhận ra Nga chính là con gái của Ba Bạc – kẻ đang nợ tiền mua đất của mình – sắc mặt ông đanh lại. Không nể nang gì mẹ và con trai, ông Hai Điền lớn tiếng sỉ nhục gia đình Nga, lôi chuyện nợ nần, cờ bạc ra để lăng mạ và thẳng thừng đuổi cô ra khỏi nhà.
Cô đừng ảo tưởng bước chân vào cái nhà này! Tôi không bao giờ chấp nhận làm thông gia với một kẻ đầu óc tối tăm, nợ nần chồng chất! – ông Hai Điền quát lớn. Nga uất nghẹn, nước mắt giàn giụa, cô ôm mặt bỏ chạy ra cửa. An hoảng hốt đuổi theo người yêu giữa dòng nước mắt tủi hờn. Nhìn cảnh tượng ấy, bà nội của An vô cùng tức giận, thất vọng nhìn con trai rồi quay lưng bỏ lên lầu. Vài ngày sau, bầu không khí tại nhà ông nội Nga càng thêm căng thẳng. Ba Bạc chết trân khi biết tờ giấy ký nợ hôm trước nay đã trở thành hung khí đẩy gia đình ông vào bước đường cùng. Ông Hai Điền quả quyết đúng hẹn ba ngày sẽ mang đàn em đến siết đất nếu không trả đủ vàng. Ông nội của Nga chỉ còn biết ôm cội dâu già Hạ Châu mà khóc nghẹn cho số phận nghiệt ngã của gia đình.
Đúng lúc dầu sôi lửa bỏng ấy, tại nhà Hai Điền, An chìm trong đau khổ, không chịu ăn uống gì. Bà nội của An quá xót xa, đến bên cạnh dỗ dành cháu trai. Nghe An nghẹn ngào kể lại ngọn nguồn câu chuyện, nhắc đến quê quán Phong Điền và đặc biệt là khi nghe nhắc đến tên ông nội của Nga là "ông Hai Phong" kết hợp với hình ảnh bờ dâu cổ thụ Hạ Châu gần bờ sông, người bà bỗng sững người. Đôi mắt bà mở lớn, bao nhiêu ký ức đẫm nước mắt của mấy chục năm về trước bỗng ùa về rõ mồn một. Đúng lúc đó, anh Tư tài xế hớt hải chạy vào báo tin: – Bà ơi! Cậu An ơi! Không xong rồi! Ông chủ đang dẫn người vô Phong Điền để siết đất nhà con Nga rồi! Không chần chừ một giây, bà nội của An lập tức lệnh cho anh Tư tài xế chuẩn bị xe, cùng An hỏa tốc chạy nhanh hướng về Phong Điền. Khi chiếc xe ô tô vừa trờ tới vườn dâu Hạ Châu, cảnh tượng hỗn loạn đang diễn ra. Ông Hai Điền đang lớn tiếng thúc ép, đòi tịch thu mảnh vườn, mặc cho ông nội của Nga chắp tay van xin giữ lại cội dâu kỷ niệm. Ông đừng có xin xỏ dài dòng! Tôi mua đất là để ủi bằng tất cả, cái cây dâu Hạ Châu già cỗi này giữ lại làm gì cho chật đất! – ông Hai Điền quát tháo.
Dừng tay lại! Tiếng hét đanh thép nhưng nghẹn ngào của bà nội An vang lên cắt ngang bầu không khí căng thẳng. Tất cả mọi người quay đầu lại nhìn. Bước xuống từ xe, bà nội An nhìn người đàn ông tóc đã điểm bạc đang đứng trước hiên nhà. Đôi môi bà run rẩy: Ông... có phải là anh Phong không? Anh... anh vẫn còn sống sao? Ông nội của Nga quay phắt lại. Ánh mắt ông chạm vào gương mặt người phụ nữ mà ông đã khắc sâu trong tim suốt mấy chục năm trời xa cách. Giọng ông nghèn nghẹn, run rẩy: Vân... có phải em là Vân thật không? Cả khoảng sân rộng bỗng chìm vào im lặng. Ba Bạc, ông Hai Điền, An và Nga đều đứng chết trân trước màn hội ngộ bất ngờ.
Hóa ra, từ những năm tháng tuổi trẻ, ông nội của Nga (tên thật là Phong) và bà nội của An (tên là Vân) đã có một tình yêu sâu nặng dưới cội dâu này. Nhưng ngày đó, vì cha của bà Vân chê nghèo hèn, lại dùng quyền lực vu khống ông Phong với nhà chức trách là Việt Cộng để đày ải ông ra Côn Đảo, đồng thời tung tin dối trá rằng ông đã chết trong tù. Quá đau khổ và bị ép buộc, bà Vân lúc đó đang mang thai phải ngậm đắng nuốt cay bị ép gả cho một thương gia giàu có theo sự sắp đặt của cha. Người thương gia đó mất sớm sau tai nạn, để lại cho bà người con trai duy nhất chính là ông Hai Điền bây giờ. Còn ông Phong ở tù, sau khi vượt ngục thành công, tham gia kháng chiến và hòa bình lập lại, trở về tìm người yêu cũ thì bặt vô âm tín, chỉ biết ôm cội dâu già cô độc nuôi con. Sự thật phơi bày khiến ông Hai Điền bàng hoàng. Nhìn người cha ruột bằng xương bằng thịt đứng trước mặt, bao nhiêu sự ngạo mạn, cay nghiệt trong lòng bỗng chốc tan biến. Ông Hai Điền òa khóc, ôm chầm lấy ông Phong nghẹn ngào xin cha tha thứ cho sự bất nghĩa, cạn tàu ráo máng của mình. Ba Bạc lúc này mới bàng hoàng nhận ra, hóa ra người mà mình gọi là "sui gia" thù địch lại chính là người anh em cùng cha khác mẹ với ông Hai Điền (tên Điền được đặt ghép từ chữ Phong và Điền để tưởng nhớ quê hương). Mối thù hằn, nợ nần bỗng chốc hóa giải trong giọt nước mắt đoàn tụ của gia đình.
Thế nhưng, giữa lúc niềm vui tưởng chừng trọn vẹn, An và Nga lại đứng lùi lại một góc, đôi mắt đượm buồn nhìn nhau. Trong lòng hai người dâng lên một nỗi sợ hãi tột cùng: Nếu ông Hai Điền và Ba Bạc là anh em, vậy chẳng phải họ... là anh em họ sao? Hiểu được nỗi lòng đau quặn thắt của hai đứa trẻ, bà nội mỉm cười hiền từ, bước đến nắm lấy tay An và Nga rồi chậm rãi cất tiếng: Các con đừng buồn, nghe nội nói đây... Thật ra từ trước đến nay, mẹ con và bà đã giấu An một chuyện. An không phải là con ruột của Hai Điền... Nghe đến đây, tất cả ngỡ ngàng. Bà Vân từ tốn kể lại, ngày xưa vào đúng thời điểm vợ ông Hai Điền khó sinh qua đời trong bệnh viện, bà cũng chính là người đã nhận nuôi An – đứa trẻ bị bỏ lại lúc sơ sinh – mang về nuôi dưỡng như ruột thịt để khỏa lấp nỗi cô đơn. Sự thật ấy mang một ánh sáng hạnh phúc vỡ òa ở cuối đường hầm. An không phải họ hàng máu mủ với Nga! Định mệnh không hề trớ trêu, mà dường như đang bù đắp cho những đau thương, trắc trở của hai thế hệ đi trước. Nga ơi! Chúng mình có thể yêu nhau rồi em! An thốt lên trong niềm hạnh phúc tột cùng, ôm chầm lấy Nga dưới bóng mát của cội dâu Hạ Châu già. Cội dâu Hạ Châu hiền hòa như reo vui trong gió chiều miền Tây sông nước. Những giông bão qua đi, để lại phía sau sự bao dung, tình thân ái và một cái kết viên mãn tròn đầy. Gia đình đoàn tụ, nợ nần được xóa bỏ, và trên nền đất nghĩa tình ấy, mối tình của An và Nga sẽ mãi xanh tươi như chính sức sống mãnh liệt của giống dâu Hạ Châu tại quê hương.
…..Hết….
