Ngày 4/11, Trường Đại học Luật TP.HCM (ULAW) phối hợp cùng Trung tâm Trọng tài Quốc tế thuộc Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam (VIFCA) tổ chức tọa đàm “Xu hướng hòa giải thương mại tại các trung tâm tài chính châu Á và triển vọng cho Việt Nam”.
Chương trình tập trung trao đổi kinh nghiệm phát triển hòa giải thương mại tại các trung tâm tài chính lớn ở châu Á, đồng thời thảo luận định hướng hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, nâng cao năng lực hòa giải viên và xây dựng cơ chế giải quyết tranh chấp phù hợp với yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế.
Phát biểu khai mạc, PGS.TS Trần Việt Dũng, Phó Hiệu trưởng ULAW, nhấn mạnh hòa giải thương mại có vai trò nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp, góp phần củng cố niềm tin và xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh ổn định tại Việt Nam.
Ông đánh giá cao sự đồng hành của VIFCA trong thúc đẩy lĩnh vực hòa giải thương mại thông qua kết nối chuyên gia, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và tăng cường hợp tác giữa các tổ chức chuyên môn.
Phó Hiệu trưởng ULAW kỳ vọng tọa đàm không chỉ là diễn đàn trao đổi học thuật mà còn tạo nền tảng thúc đẩy các sáng kiến thiết thực trong hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và phát triển hoạt động hòa giải thương mại tại Việt Nam.
Hòa giải thương mại trong hệ sinh thái tài chính quốc tế
Ông Nguyễn Trung Nam, Phó Chủ tịch Ban Điều hành VIFCA, cho biết việc xây dựng các trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng đặt ra yêu cầu phát triển đồng bộ các thiết chế hỗ trợ hoạt động đầu tư, kinh doanh, trong đó có cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả.
Theo ông, bên cạnh môi trường đầu tư thuận lợi, các trung tâm tài chính cần cơ chế giải quyết tranh chấp đáp ứng yêu cầu về tính chuyên nghiệp, hiệu quả và phù hợp với thông lệ quốc tế. Hòa giải thương mại là một trong những phương thức được chú trọng nhờ khả năng thúc đẩy đối thoại, hợp tác và tìm kiếm giải pháp đồng thuận giữa các bên.
Định hướng phát triển hòa giải của VIFCA hướng đến việc xây dựng cơ chế giải quyết tranh chấp trên tinh thần đối thoại, hạn chế đối đầu, qua đó tạo điều kiện duy trì quan hệ thương mại và kinh doanh giữa các bên.
VIFCA đang thúc đẩy xây dựng các quy tắc hòa giải và chuẩn mực hành nghề, từng bước hình thành môi trường hòa giải thương mại chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu phát triển của thị trường Việt Nam.
Tại phiên thảo luận đầu tiên, dưới sự điều phối của ông Nguyễn Trung Nam, các chuyên gia phân tích thực tiễn áp dụng hòa giải thương mại tại Singapore và Hồng Kông, hai trung tâm tài chính lớn của châu Á.
Các nội dung được trao đổi gồm cơ chế công nhận và thi hành thỏa thuận hòa giải, vai trò của Công ước Singapore về hòa giải và khả năng kết hợp hòa giải với các phương thức giải quyết tranh chấp khác.
Từ kinh nghiệm quốc tế, các chuyên gia nhận diện những điều kiện cần thiết để thúc đẩy hòa giải thương mại tại Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh hình thành và phát triển các trung tâm tài chính quốc tế.
Trong đó, việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, nâng cao năng lực đội ngũ hòa giải viên và tăng cường sự tham gia của các chủ thể trong lĩnh vực tài chính, kinh doanh được xem là những vấn đề cần quan tâm.
Hoàn thiện quy tắc hòa giải theo thông lệ quốc tế
Phiên thảo luận thứ hai do PGS.TS Nguyễn Minh Hằng, Chủ nhiệm Ủy ban Hòa giải VIFCA, chủ trì, tập trung xem xét các nội dung trọng tâm của Dự thảo Quy tắc hòa giải VIFCA.
Các vấn đề được đưa ra thảo luận gồm phạm vi áp dụng, trình tự chỉ định hòa giải viên, nghĩa vụ công khai thông tin, nguyên tắc bảo mật, cơ chế kết hợp hòa giải và trọng tài, thời hạn, chi phí hòa giải cũng như phương thức hòa giải trực tuyến.
Trên cơ sở đối chiếu với kinh nghiệm thực tiễn tại Singapore, Hồng Kông và quy định pháp luật Việt Nam, các chuyên gia đánh giá tính phù hợp, khả năng áp dụng của dự thảo, đồng thời xác định những nội dung cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện.
Một trong những nội dung chuyên môn đáng chú ý là phần chia sẻ của ông Tat Lim, Chủ tịch Hội đồng quản trị IMI, Hòa giải viên tại VMC, về thực tiễn hòa giải thương mại tại các trung tâm tài chính châu Á và tranh chấp trong lĩnh vực tài chính.
Ông chia sẻ kinh nghiệm triển khai hòa giải tại Singapore, Hồng Kông và Vùng Vịnh, đồng thời phân tích khả năng vận dụng phương thức này đối với các tranh chấp trong lĩnh vực ngân hàng, tài chính.
Từ kinh nghiệm thực tiễn, các chuyên gia nhấn mạnh yêu cầu phân định rõ quy trình và tính chất pháp lý giữa hòa giải với trọng tài; xây dựng tiêu chí lựa chọn hòa giải viên dựa trên năng lực chuyên môn, kinh nghiệm thực tiễn.
Quy tắc hòa giải cũng cần có cấu trúc rõ ràng, súc tích, thuận tiện khi áp dụng, đồng thời bảo đảm tính phù hợp với pháp luật Việt Nam và thông lệ quốc tế.
Kết hợp hòa giải và trọng tài trong giải quyết tranh chấp
Mô hình Trọng tài - Hòa giải - Trọng tài (Arb-Med-Arb) được đề cập như một cơ chế kết hợp hai phương thức giải quyết tranh chấp, hướng đến nâng cao hiệu quả xử lý các vụ việc thương mại.
Theo mô hình này, thủ tục trọng tài được khởi động trước, sau đó các bên tiến hành hòa giải. Nếu hòa giải không thành, thủ tục trọng tài tiếp tục được thực hiện; trường hợp hòa giải thành, thỏa thuận có thể được ghi nhận theo cơ chế phù hợp, chẳng hạn thông qua phán quyết trọng tài theo thỏa thuận và quy tắc áp dụng.
Việc kết hợp hai phương thức được các chuyên gia trao đổi trong bối cảnh nhu cầu giải quyết tranh chấp thương mại, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính, ngày càng đòi hỏi các cơ chế linh hoạt, hiệu quả và phù hợp với thông lệ quốc tế.
Bên cạnh đó, xây dựng phiên bản tiếng Việt của Dự thảo Quy tắc hòa giải VIFCA được nhấn mạnh nhằm tăng khả năng tiếp cận, tạo thuận lợi cho các bên và đội ngũ chuyên môn trong quá trình áp dụng tại Việt Nam.
Tọa đàm khép lại với nhiều trao đổi chuyên môn về xu hướng phát triển hòa giải thương mại tại các trung tâm tài chính châu Á và những vấn đề Việt Nam cần quan tâm trong quá trình xây dựng cơ chế giải quyết tranh chấp.
Các ý kiến, kinh nghiệm được chia sẻ là cơ sở tham khảo cho việc tiếp tục hoàn thiện Dự thảo Quy tắc hòa giải VIFCA, đồng thời gợi mở hướng hợp tác trong đào tạo, nghiên cứu và phát triển đội ngũ hòa giải viên.
Thông qua chương trình, ULAW và VIFCA tiếp tục thúc đẩy kết nối giữa nghiên cứu học thuật và thực tiễn nghề nghiệp, góp phần phát triển hoạt động hòa giải thương mại, xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, ổn định và hiệu quả tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.
