Trong vụ Hè Thu 24 - Đông Xuân 24-25, Hợp Trí Summit phối hợp cùng Chi cục Trồng Trọt và Bảo vệ thực vật triển khai 7 mô hình canh tác lúa, mỗi mô hình có quy mô 1 ha, tại bốn tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long gồm Long An, Tiền Giang, Đồng Tháp và An Giang. Một trong những điểm triển khai đáng chú ý là xã Tân Hòa, huyện Tân Thạnh, tỉnh Long An – khu vực thuộc vùng Đồng Tháp Mười, có nền đất phèn nặng, trũng thấp và thường gặp nhiều rủi ro về năng suất nếu quy trình canh tác không phù hợp.
Tại ấp Đông Nam, anh Phan Văn Đồng là nông dân trực tiếp tham gia mô hình. Theo chia sẻ của anh, việc giảm lượng giống gieo sạ so với tập quán canh tác trước đây ban đầu khiến gia đình khá lo lắng. Một số hộ xung quanh cũng chưa thật sự tin tưởng vì sợ sạ thưa sẽ làm ruộng lúa “trống”, ảnh hưởng đến năng suất cuối vụ.
Tuy nhiên, sau khi tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật được hướng dẫn, ruộng lúa phát triển khá đồng đều. Cây lúa cứng cáp, ít đổ ngã, hạt chắc và sáng màu hơn. Đáng chú ý, mô hình vẫn đảm bảo năng suất trong khi chi phí giống, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật giảm rõ rệt. Nhờ đó, lợi nhuận của ruộng mô hình cao hơn ruộng đối chứng hơn 6 triệu đồng/ha.
Hiệu quả của mô hình không chỉ tạo niềm tin cho hộ tham gia trực tiếp, mà còn tác động đến các hộ lân cận. Anh Nguyễn Văn Mầm, một nông dân sống gần ruộng thí điểm, ban đầu từ chối tham gia vì còn thận trọng với quy trình canh tác mới. Sau một vụ theo dõi ruộng của anh Đồng, từ mật độ sạ thưa, lượng phân bón giảm đến số lần phun thuốc ít hơn nhưng cây lúa vẫn phát triển tốt trên nền đất trũng, anh Mầm đã chủ động đề nghị được áp dụng quy trình này ở vụ kế tiếp.
Ghi nhận tại địa phương, ông Nguyễn Văn Cường, đại diện Chi cục Trồng Trọt, Bảo vệ thực vật và Quản lý chất lượng nông sản tỉnh Long An, đánh giá mô hình phù hợp với định hướng của chương trình 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp mà tỉnh đang triển khai. Không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất, mô hình còn góp phần thay đổi thói quen canh tác theo hướng tiết kiệm đầu vào và quản lý đồng ruộng khoa học hơn.
Ông Trần Văn Bưởi, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp huyện Tân Thạnh, cũng cho rằng việc sạ thưa kết hợp bón phân cân đối đã cho thấy hiệu quả rõ rệt trên thực tế. Cách làm này giúp giảm lượng giống, tiết kiệm phân bón, hạn chế sâu bệnh và giảm áp lực chi phí cho nông dân trong bối cảnh giá vật tư nông nghiệp còn nhiều biến động.
Trên nền đất phèn, hiệu quả của mô hình đến từ việc kết hợp đồng bộ nhiều yếu tố kỹ thuật. Khi giảm mật độ gieo sạ, cây lúa có thêm không gian để phát triển bộ rễ, đẻ nhánh hữu hiệu và hấp thu dinh dưỡng tốt hơn. Bộ rễ khỏe giúp cây hạn chế sốc phèn, tăng khả năng chống chịu và giảm nguy cơ sâu bệnh trong điều kiện đất trũng thấp.
Bên cạnh điều chỉnh mật độ gieo sạ, dinh dưỡng đất giữ vai trò quan trọng trong việc duy trì hiệu quả canh tác lâu dài. Trong quy trình, phân bón hữu cơ Hợp Trí Super Humic được sử dụng nhằm hỗ trợ cải tạo cấu trúc đất, giúp đất tơi xốp hơn, tăng khả năng giữ phân, giữ nước và tạo điều kiện thuận lợi cho bộ rễ phát triển ngay từ đầu vụ.
Từ kết quả tại Tân Thạnh, có thể thấy các vùng đất khó không nhất thiết phải chấp nhận năng suất bấp bênh nếu được áp dụng đúng quy trình kỹ thuật. Sạ thưa, bón phân cân đối, quản lý dịch hại hợp lý và cải thiện nền đất là những yếu tố có thể giúp nông dân giảm chi phí nhưng vẫn duy trì hiệu quả sản xuất.
Trong các vụ tiếp theo, quy trình chăm sóc tiếp tục được điều chỉnh theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây lúa. Đặc biệt, giai đoạn làm đòng - trổ bông có ảnh hưởng lớn đến số hạt chắc, chất lượng hạt và năng suất cuối vụ. Bà con có thể tham khảo thêm quy trình chăm sóc lúa giai đoạn trổ bông để áp dụng dinh dưỡng và quản lý sâu bệnh phù hợp hơn trong giai đoạn quyết định này.
Giá trị của một mô hình thí điểm không chỉ nằm ở kết quả của một vụ mùa, mà còn ở khả năng tạo niềm tin để nông dân chủ động thay đổi. Câu chuyện của anh Nguyễn Văn Mầm – từ e dè quan sát đến mong muốn áp dụng – cho thấy khi hiệu quả được chứng minh ngay trên đồng ruộng, quy trình mới sẽ có cơ hội lan tỏa tự nhiên trong cộng đồng.
Trên hành trình hướng tới mục tiêu 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp vào năm 2030, mô hình tại Tân Hòa, Tân Thạnh là một ví dụ thực tế cho thấy những vùng đất phèn, trũng thấp vẫn có thể chuyển mình nếu được tiếp cận đúng giải pháp. Với Hợp Trí Summit, đây không chỉ là một mô hình trình diễn, mà còn là cơ sở để tiếp tục đồng hành cùng nông dân trong việc xây dựng nền canh tác lúa hiệu quả, tiết kiệm và bền vững hơn.
Bà con quan tâm đến quy trình canh tác lúa phù hợp với vùng đất phèn, nhiễm mặn có thể liên hệ tổng đài 1800 6648 để được đội ngũ kỹ thuật Hợp Trí Summit tư vấn và hỗ trợ xây dựng mô hình phù hợp với điều kiện canh tác của từng địa phương.
