Việt Nam - Nhật Bản: Hợp tác chuẩn hóa lúa gạo phát thải thấp vì mục tiêu tăng trưởng xanh

Trong bối cảnh toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ hướng tới trung hòa các-bon, ngành nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước những cơ hội chiến lược để nâng tầm giá trị hạt gạo thông qua các mô hình sản xuất bền vững. Hội thảo quốc tế về thúc đẩy sản xuất lúa phát thải thấp, do Học viện Nông nghiệp Việt Nam phối hợp cùng Tổ chức Nghiên cứu Nông nghiệp và Thực phẩm Quốc gia Nhật Bản (NARO) tổ chức vào cuối tháng 2 năm 2026, đã khẳng định tầm quan trọng của việc kết nối khoa học với đổi mới sáng tạo trong kinh doanh. Sự kiện này không chỉ phản ánh nỗ lực thích ứng với biến đổi khí hậu mà còn là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa các cam kết giảm phát thải khí nhà kính của quốc gia, đồng thời mở cánh cửa cho lúa gạo Việt Nam tham gia sâu hơn vào thị trường tín chỉ các-bon và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Những kinh nghiệm và công nghệ tiên tiến từ Nhật Bản, tiêu biểu là kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ (AWD) vốn có khả năng giảm phát thải khí mê-tan tới 30%, đang được xem là giải pháp then chốt để chuẩn hóa quy trình canh tác tại Việt Nam. Thông qua các cơ chế như Tín chỉ chung (JCM) và J-Credit, quan hệ đối tác Việt - Nhật đã tạo ra một nền tảng khoa học vững chắc để đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV) lượng phát thải, từ đó giúp hạt gạo không chỉ đảm bảo an ninh lương thực mà còn mang giá trị gia tăng cao. Sự chuyển giao công nghệ này đặc biệt có ý nghĩa khi được lồng ghép vào các chương trình trọng điểm của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nhất là Đề án phát triển bền vững một triệu ha lúa chất lượng cao tại Đồng bằng sông Cửu Long với mục tiêu giảm 10% phát thải và tăng 40% giá trị gia tăng vào năm 2030.

z7577116369311-7e74812612c94dafa2a25406fc07fa31-1772418036.jpg
Hội thảo quốc tế “Thúc đẩy sản xuất lúa phát thải các-bon thấp thông qua quan hệ đối tác Nhật Bản - Việt Nam được tổ chức tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam sáng 27/2. Ảnh: Linh Linh.

Bên cạnh yếu tố kỹ thuật, sự tham gia của các doanh nghiệp giống và ứng dụng công nghệ số được coi là khâu khởi đầu quan trọng để định hình một nền nông nghiệp xanh và chuyên nghiệp. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng, việc phát triển các giống lúa phù hợp với mô hình phát thải thấp, kết hợp với quản trị các-bon hiện đại theo tiêu chuẩn Nhật Bản, sẽ giúp giảm bớt gánh nặng cho nông dân trong khi vẫn đảm bảo năng suất. Tầm nhìn đến năm 2050, với mục tiêu phát thải ròng bằng “0”, việc hợp tác sâu rộng với các đối tác quốc tế như Nhật Bản không chỉ giúp Việt Nam tiếp cận các giải pháp công nghệ cao mà còn xây dựng được nhãn hiệu “Phát thải thấp” đạt chuẩn quốc tế, góp phần đưa nông sản Việt vươn tầm trong kỷ nguyên xanh.