Phát huy lợi thế sinh thái của Đồng bằng sông Hồng không đơn thuần là việc khai thác tốt hơn các nguồn lực tự nhiên sẵn có, mà là kiến tạo ra nhiều giá trị gia tăng hơn từ chính hệ sinh thái đó, đồng thời vẫn bảo đảm duy trì và phục hồi sức khỏe bền vững cho môi trường. Lợi thế đặc thù của vùng nằm đồng thời ở sự đa dạng về điều kiện sinh thái, thị trường tiêu dùng đô thị lớn, nhu cầu ngày càng cao về trải nghiệm, du lịch, dinh dưỡng và thực phẩm an toàn, hệ thống trường học cùng các khu công nghiệp tập trung, đi kèm với năng lực khoa học, công nghệ và tổ chức sản xuất tiên tiến.
Chính vì vậy, hướng đi chiến lược trong giai đoạn hiện nay đòi hỏi sự chuyển dịch căn bản trên nhiều phương diện: chuyển từ mô hình sản xuất đơn lẻ sang chuyển đổi hệ thống toàn diện; từ việc áp dụng kỹ thuật thuần túy sang không gian học hỏi tri thức liên tục; từ thị trường tiêu thụ bị động sang thị trường định hướng tổ chức sảnường; từ phối hợp hành chính ngành sang phối hợp liên ngành thực chất; và từ chính sách hỗ trợ từng mô hình riêng rẽ sang chính sách kiến tạo môi trường thể chế thuận lợi cho chuyển đổi. Đặc biệt, các hoạt động du lịch tham quan cần được nâng tầm, chuyển đổi sang cách tiếp cận dịch vụ du lịch trải nghiệm gắn kết sâu sắc với không gian văn hóa bản địa và ẩm thực đặc trưng.
Bên cạnh đó, việc khơi thông nguồn lực đầu tư cho hạ tầng số, công nghệ chế biến sâu và hệ thống logistics nông nghiệp đóng vai trò nhân tố đòn bẩy thúc đẩy quá trình liên kết vùng. Khi các tiêu chuẩn về truy xuất nguồn gốc, mã số vùng trồng và chứng nhận hữu cơ được áp dụng đồng bộ, uy tín của nông sản Đồng bằng sông Hồng sẽ được củng cố vững chắc trên thị trường nội địa và quốc tế. Sự tham gia tích cực của cộng đồng doanh nghiệp cùng hệ thống kinh tế tập thể sẽ tạo ra mạng lưới phân phối khép kín, tối ưu hóa chi phí và giảm thiểu tổn thất sau thu hoạch.
Để hiện thực hóa các định hướng quan trọng trên, quá trình chuyển đổi cần tập trung giải quyết đồng bộ ba điểm nghẽn cốt lõi. Thứ nhất, cần thiết lập cơ chế điều phối liên ngành có phân công trách nhiệm và cơ quan chủ trì rõ ràng thay cho hình thức phối hợp mang tính hình thức. Thứ hai, xây dựng các gói hỗ trợ tài chính và tín dụng ưu đãi nhằm tháo gỡ rủi ro về chi phí kiểm định, chứng nhận cùng hệ thống truy xuất nguồn gốc cho các nông hộ và hợp tác xã. Thứ ba, gắn chặt sản xuất sinh thái với các giải pháp kỹ thuật cấp thiết nhằm phục hồi sức khỏe đất và quản lý nguồn nước thông minh trước những áp lực ngày càng gay gắt của biến đổi khí hậu.
Với những lợi thế vượt trội về sinh thái, thị trường đô thị, nền tảng khoa học cùng bề dày tri thức và truyền thống văn hóa, Đồng bằng sông Hồng hoàn toàn có đầy đủ điều kiện để vươn lên trở thành một không gian trọng điểm hàng đầu cho việc thử nghiệm, học hỏi và nhân rộng các mô hình nông nghiệp xanh, tuần hoàn và bền vững. Qua đó, vùng sẽ đóng góp những bài học kinh nghiệm thực tiễn quý báu của Việt Nam vào tiến trình chuyển đổi nông nghiệp sinh thái và hệ thống lương thực thực phẩm bền vững trên bình diện quốc gia và quốc tế.
