Bà N.S., 54 tuổi, quốc tịch Campuchia, xuất hiện sốt, đau đầu, mệt mỏi, ho, đau bụng và nôn ói sau khi làm vườn. Dù điều trị tại một số cơ sở y tế địa phương, tình trạng không cải thiện. Những ngày sau, bà tiếp tục sốt cao, mệt nhiều và khó thở, được gia đình đưa sang Việt Nam cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á Tây Ninh.
Khi nhập viện, người bệnh sốt cao, rét run, khó thở, đau bụng và buồn nôn. Sau xử trí ban đầu tại Khoa Cấp cứu, bà được chuyển đến Khoa Nội Tổng quát để tiếp tục theo dõi, điều trị.
Kết quả xét nghiệm ghi nhận men gan tăng và tiếp tục tăng qua các lần kiểm tra, biểu hiện tổn thương gan cấp. Trong khi đó, tình trạng sốt đã kéo dài gần hai tuần nhưng chưa xác định được nguyên nhân.
Truy tìm nguyên nhân gây sốt kéo dài
Các bác sĩ cân nhắc nhiều khả năng như viêm gan do virus, áp-xe gan, nhiễm trùng đường mật, nhiễm khuẩn huyết, sốt xuất huyết, sốt rét hoặc tổn thương gan do thuốc người bệnh đã sử dụng trước đó.
Ê-kíp tiến hành xét nghiệm, tầm soát các ổ nhiễm trùng thường gặp nhưng chưa tìm được tiêu điểm nhiễm trùng. Người bệnh vẫn sốt, men gan tiếp tục tăng, buộc các bác sĩ mở rộng hướng chẩn đoán, khai thác kỹ yếu tố dịch tễ và thăm khám toàn thân.
Trong quá trình kiểm tra, bác sĩ phát hiện một tổn thương nhỏ trên da bụng, khô, đóng vảy và không đau. Đáng chú ý, chính người bệnh cũng không biết mình có vết loét này.
Kết hợp tiền sử thường xuyên làm vườn, sốt cao kéo dài, tổn thương gan cấp chưa rõ nguyên nhân và đặc điểm vết loét, các bác sĩ nghi ngờ bệnh nhân mắc sốt mò.
Người bệnh được điều trị bằng doxycycline, kháng sinh thường được sử dụng trong điều trị bệnh này, kết hợp chăm sóc hỗ trợ và theo dõi sát diễn tiến. Kết quả xét nghiệm Real-time PCR mẫu máu phát hiện vi khuẩn Orientia tsutsugamushi, tác nhân gây sốt mò, xác nhận chẩn đoán.
Chỉ sau một ngày dùng kháng sinh, bà hết sốt, các triệu chứng toàn thân dần cải thiện. Sau khoảng hai tuần điều trị tại Khoa Nội Tổng quát, sức khỏe ổn định, người bệnh được xuất viện.
BS.CKI Hồ Ngọc Việt, Trưởng khoa Nội Tổng quát, Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á Tây Ninh, cho biết sốt mò có biểu hiện ban đầu đa dạng như sốt, đau đầu, ho hoặc rối loạn tiêu hóa, dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh nhiễm trùng khác.
“Trước một ca sốt kéo dài kèm men gan tăng, chúng ta dễ tập trung vào gan mật hoặc virus viêm gan. Khi đã rà soát mà chưa thấy tiêu điểm, cần hỏi lại thật kỹ yếu tố dịch tễ và khám lại toàn thân, kể cả những vùng kín đáo. Đôi khi chìa khóa chẩn đoán chỉ là một vết loét nhỏ không đau”, bác sĩ Việt nói.
Vết đốt nhỏ có thể gây tổn thương nhiều cơ quan
Sốt mò là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Orientia tsutsugamushi gây ra, lây sang người qua vết đốt của ấu trùng mò nhiễm bệnh. Tác nhân này thường hiện diện ở những khu vực có cây cỏ, bụi rậm, nơi người dân làm vườn, làm rẫy hoặc đi rừng có nguy cơ tiếp xúc.
Tại vị trí bị đốt, người bệnh có thể xuất hiện vết loét đóng vảy màu sẫm, được gọi là eschar. Vết loét thường không đau, nằm ở những vùng da kín đáo như nách, bẹn, dưới vú, sau tai hoặc vùng cạp quần nên dễ bị bỏ sót. Không phải trường hợp nào cũng xuất hiện tổn thương da điển hình.
Sau khi xâm nhập cơ thể, vi khuẩn có thể gây tổn thương lớp tế bào nội mô mạch máu, dẫn đến phản ứng viêm toàn thân và ảnh hưởng đến nhiều cơ quan như gan, phổi, thận, hệ thần kinh. Người bệnh có thể sốt cao kéo dài, đau đầu, ho, khó thở, rối loạn tiêu hóa hoặc tăng men gan.
Theo bác sĩ Việt, bệnh có thể đáp ứng tốt với kháng sinh phù hợp nếu được phát hiện, điều trị kịp thời. Ngược lại, chẩn đoán muộn có thể khiến bệnh diễn tiến nặng, gây tổn thương đa cơ quan, thậm chí đe dọa tính mạng.
Hiện chưa có vaccine phòng sốt mò. Để giảm nguy cơ mắc bệnh, người dân thường xuyên làm vườn, làm rẫy hoặc đi rừng nên mặc quần áo dài, sử dụng phương tiện bảo hộ khi đến khu vực nhiều cây cỏ, bụi rậm; hạn chế ngồi hoặc nằm trực tiếp trên bãi cỏ; phát quang bụi rậm quanh nhà.
Sau khi làm việc ngoài trời, người dân nên tắm rửa, thay quần áo và kiểm tra kỹ các vùng da kín đáo. Khi xuất hiện sốt cao hoặc sốt kéo dài không rõ nguyên nhân, nhất là sau khi tiếp xúc với môi trường cây cỏ, cần đến cơ sở y tế thăm khám sớm và thông báo cho bác sĩ về hoạt động, môi trường sinh hoạt gần đây.
Người bệnh không nên tự ý dùng kháng sinh hoặc kéo dài điều trị tại nhà khi chưa xác định được nguyên nhân gây sốt.
