Hội thảo chia sẻ kết quả nghiên cứu “Phân tích kinh tế và tài chính của thực hành sản xuất lúa phát thải thấp tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long” diễn ra sáng ngày 24 tháng 4 năm 2026 tại khách sạn Novotal Suites Hà Nội, số 5 phố Duy Tân, Cầu Giấy, Hà Nội.
Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường phối hợp với Nhóm Ngân hàng thế giới (World Bank Group) thực hiện nghiên cứu “Phân tích kinh tế và tài chính của thực hành sản xuất lúa phát thải thấp tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long”. Nghiên cứu nhằm đánh giá hiệu quả kinh tế và tài chính của các mô hình sản xuất lúa các-bon thấp của các mô hình thuộc Dự án Chuyển đổi nông nghiệp bền vững tại Việt Nam (VnSAT) và Đề án “Phát triển bền vững một triệu hec-ta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030”. Tại hội thảo, các kết quả của nghiên cứu được chia sẻ, đồng thời thảo luận các cơ chế chính sách nhằm thúc đẩy chuyển đổi hệ thống sản xuất lúa gạo theo hướng bền vững, phát thải thấp và thích ứng với biến đổi khí hậu vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Hội thảo có sự tham dự của ông Trần Công Thắng, Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường; ông Li Guo, chuyên gia cao cấp của Ngân hàng Thế giới, đại diện các đơn vị thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường; đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh ĐBSCL tham gia Đề án (An Giang, Cần Thơ, và Đồng Tháp); cùng các tổ chức quốc tế như Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI), các hiệp hội, doanh nghiệp.
Tại hội thảo, TS. Trần Công Thắng đã chia sẻ về bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy chuyển đổi nông nghiệp, đặc biệt là ngành lúa gạo, theo hướng xanh, bền vững và phát thải thấp để thực hiện cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, đồng thời nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Ngành lúa gạo chịu áp lực lớn từ các tiêu chuẩn toàn cầu về môi trường và truy xuất nguồn gốc, đòi hỏi thay đổi toàn diện từ sản xuất đến chính sách. Chính phủ đã triển khai nhiều chương trình quan trọng, nổi bật là Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long, với sự hỗ trợ kỹ thuật từ các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới. Tuy nhiên, để mở rộng hiệu quả, cần thêm bằng chứng về hiệu quả kinh tế – tài chính và điều kiện nhân rộng mô hình. Trong hội thảo, ông chia sẻ kết quả nghiên cứu, nhấn mạnh việc các hộ tham gia đề án 1 triệu ha đã ghi nhận những hiệu quả trong canh tác như giảm giống, giảm thuốc bảo vệ thực vật và hiệu quả kinh tế ban đầu so với các hộ không tham gia đề án. Đồng thời, ông cũng chia sẻ những các rào cản đối với quá trình chuyển đổi sang sản xuất lúa phát thải thấp và thuận lợi cho phát triển sản xuất lúa giảm phát thải tại Đồng bằng sông Cửu Long.
Các đại biểu tham dự hội thảo ghi nhận và đánh giá cao các kết quả nghiên cứu kinh tế – tài chính trong việc lượng hóa hiệu quả kinh tế của chuyển đổi sang canh tác lúa phát thải thấp. Các bằng chứng định lượng này là cơ sở quan trọng để định hướng chính sách và thúc đẩy nhân rộng mô hình trong thực tiễn.
TS. Đặng Kim Sơn, nguyên Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn nhấn mạnh sự cần thiết phải hoàn thiện và tăng cường các cơ chế, chính sách nhằm phát huy vai trò của hợp tác xã trong chuỗi giá trị lúa gạo. Mặc dù các hợp tác xã đã có những bước tiến đáng kể nhờ sự hỗ trợ từ dự án VnSAT, song cần tiếp tục nâng cao năng lực cung ứng dịch vụ của hợp tác xã, đặc biệt trong cung cấp dịch vụ kỹ thuật, đầu vào sản xuất và tăng cường liên kết thị trường. Để tạo động lực chuyển đổi bền vững sang sản xuất lúa phát thải thấp, cần làm rõ và thúc đẩy vai trò của khu vực doanh nghiệp, đồng thời phát huy hiệu quả sự tham gia của các hiệp hội ngành hàng lúa gạo. Các chủ thể này có vai trò then chốt trong công tác truyền thông, vận động, phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm lúa gạo phát thải thấp, qua đó góp phần gia tăng giá trị sản phẩm, nâng cao giá xuất khẩu và quảng bá hình ảnh vùng sản xuất lúa gạo phát thải thấp của Việt Nam trên thị trường quốc tế.
PGS. TS. Đào Thế Anh, Chủ tịch Hội Khoa học phát triển nông thôn Việt Nam (PHANO) nêu vấn đề bảo vệ thương hiệu gạo phát thải thấp và đề xuất định hướng mở rộng nghiên cứu để hạch toán đầy đủ các chi phí cho sản xuất lúa gạo, đặc biệt là chi phí liên quan đến tài nguyên, môi trường. Bên cạnh đó, các chuyên gia, đại biểu tham dự cũng thảo luận về các khó khăn trong thu gom và xử lý rơm rạ, năng lực quản trị hợp tác xã, cơ sở hạ tầng, tín dụng cho hộ dân cũng như chứng nhận “gạo phát thải thấp” còn vướng mắc. Các chuyên gia nhấn mạnh cần tăng cường ứng dụng công nghệ, phát triển chuỗi giá trị và thị trường (bao gồm tín chỉ carbon), đồng thời nâng cao vai trò của Nhà nước, doanh nghiệp và hợp tác xã để đảm bảo hiệu quả của đề án trong dài hạn.
