Thực tế cho thấy, những khu "vườn sinh thái" tự phát này thường thiếu sự đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là hệ thống thủy lợi và xử lý chất thải. Việc san lấp, xây dựng các công trình kiên cố trên nền đất lúa trong những năm gần đây đã làm đứt gãy hệ thống tưới tiêu nội đồng, gây ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng canh tác của các hộ nông dân lân cận. Đây là một nghịch lý đau xót: trong khi ngành nông nghiệp đang nỗ lực hiện đại hóa để nâng cao giá trị hạt gạo, thì một bộ phận lại tìm cách "khai tử" những bờ xôi ruộng mật để phục vụ mục đích đầu cơ bất động sản. Sự chuyển dịch này không mang lại giá trị gia tăng thực chất cho nông nghiệp mà chỉ tạo ra những "cơn sốt ảo", đẩy giá đất lên cao khiến người nông dân thực thụ khó có cơ hội tiếp cận tư liệu sản xuất.
Tuy nhiên, nhìn sâu hơn vào bản chất vấn đề, tình trạng này còn bộc lộ những lỗ hổng trong công tác quản lý địa phương và sự thiếu hụt các mô hình sinh kế bền vững cho cư dân nông thôn. Một thông điệp rõ ràng cần được xác lập là không phải cứ trồng vài cây xanh, đào một cái ao là có thể gọi đó là "nông nghiệp đa giá trị". Việc phát triển du lịch sinh thái nông nghiệp phải nằm trong quy hoạch tổng thể, dựa trên sự bảo tồn không gian văn hóa lúa nước và tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn về bảo vệ tài nguyên đất. Những dự án "ma" núp bóng vườn sinh thái không chỉ lừa dối người mua mà còn để lại những hệ lụy môi trường không thể đảo ngược, biến những vùng quê thuần khiết thành những khu dân cư nhếch nhác, nửa vời.
Để chấm dứt tình trạng này, sự quyết liệt trong công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm của các cơ quan chức năng là yếu tố tiên quyết. Cần có những chế tài đủ mạnh, không chỉ dừng lại ở xử phạt hành chính mà phải yêu cầu khôi phục nguyên trạng mặt bằng để răn đe các hành vi trục lợi. Chỉ khi quyền sử dụng đất được quản lý chặt chẽ và tư duy sản xuất nông nghiệp được đặt đúng vị thế chiến lược, chúng ta mới có thể bảo vệ được tư liệu sản xuất quý giá nhất của quốc gia. Phát triển nông nghiệp hiện đại phải đi đôi với sự nghiêm minh của pháp luật, đảm bảo hạt gạo Việt Nam vẫn có chỗ đứng vững chắc trên những cánh đồng không bị chia cắt bởi những toan tính lợi nhuận tức thời.
