Sau 40 năm đổi mới, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu đến năm 2045 trở thành nước phát triển, có thu nhập cao; xây dựng đất nước hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh và hạnh phúc. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, bên cạnh yêu cầu phát huy các nguồn lực kinh tế, khoa học, công nghệ và hội nhập quốc tế, nhiệm vụ giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, bảo đảm quốc phòng, an ninh tiếp tục có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực diễn biến nhanh chóng, các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống ngày càng đan xen, đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác bảo vệ an ninh quốc gia.
Phát biểu tại Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng An ninh nhân dân (12/7/1946 – 12/7/2026) và đón nhận Huân chương Sao Vàng lần thứ tư, tổ chức ngày 11/7/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Đất nước càng phát triển, thách thức đối với an ninh càng lớn, yêu cầu bảo vệ an ninh, củng cố ý thức hệ càng cao.”
Phát biểu trên đề cập trực tiếp đến mối quan hệ giữa sự phát triển của đất nước và yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia trong tình hình mới. Khi quy mô nền kinh tế mở rộng, quá trình chuyển đổi số được đẩy mạnh và mức độ hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, những vấn đề liên quan đến an ninh không còn giới hạn trong các lĩnh vực truyền thống mà gắn trực tiếp với hoạt động kinh tế, quản lý xã hội và đời sống Nhân dân. Thực tế đó đòi hỏi công tác bảo vệ an ninh quốc gia phải chủ động nhận diện, phòng ngừa các nguy cơ từ sớm, từ xa, đồng thời góp phần tạo lập môi trường an toàn, ổn định cho phát triển.
Những năm gần đây, sự phát triển của công nghệ số và tính liên thông ngày càng cao giữa các lĩnh vực đã làm xuất hiện nhiều vấn đề mới trong bảo vệ an ninh quốc gia. Nguy cơ tấn công mạng nhằm vào các hệ thống thông tin, hành vi đánh cắp dữ liệu, phát tán thông tin sai sự thật hay những rủi ro liên quan đến an ninh năng lượng, an ninh kinh tế và an ninh môi trường đều có thể tác động đến hoạt động của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người dân. Các vấn đề này cho thấy yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia cần được đặt trong mối quan hệ tổng thể với phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc và bảo đảm an ninh con người.
Trên cơ sở kế thừa những quan điểm nhất quán của Đảng về bảo vệ Tổ quốc, Đại hội XIV tiếp tục xác định nhiệm vụ giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, đồng thời đặt ra những yêu cầu đối với quốc phòng, an ninh trong điều kiện phát triển mới. Đáng chú ý, các định hướng về chủ động phòng ngừa, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, nâng cao năng lực tự chủ và ứng phó với những thách thức an ninh mới có mối liên hệ trực tiếp với yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của đất nước.
Mối quan hệ giữa bảo vệ an ninh quốc gia và phát triển đất nước đã được Đảng xác định qua nhiều nhiệm kỳ. Trong điều kiện hiện nay, mối quan hệ đó tiếp tục đặt ra những nội dung cần được nghiên cứu, làm rõ, nhất là yêu cầu bảo vệ các nguồn lực phát triển, bảo đảm an ninh trên không gian mạng, nâng cao khả năng ứng phó trước những biến động từ bên ngoài và giữ vững ổn định xã hội. Theo đó, bảo vệ an ninh quốc gia không chỉ gắn với nhiệm vụ phòng ngừa, đấu tranh, ngăn chặn các nguy cơ đe dọa an ninh, trật tự mà còn góp phần duy trì những điều kiện cần thiết để phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ thành quả đổi mới và nâng cao đời sống Nhân dân.
Từ những vấn đề trên, chuyên đề “Đổi mới tư duy bảo vệ an ninh quốc gia trong kỷ nguyên mới” gồm 05 kỳ tập trung nghiên cứu, phân tích sự kế thừa và phát triển trong nhận thức, quan điểm của Đảng về bảo vệ an ninh quốc gia qua các giai đoạn, trọng tâm là những định hướng được xác định tại Đại hội XIV. Thông qua việc đối chiếu các chủ trương, quan điểm với những yêu cầu đặt ra từ thực tiễn, chuyên đề làm rõ sự phát triển của tư duy bảo vệ an ninh quốc gia theo hướng chủ động, toàn diện, gắn chặt hơn với nhiệm vụ kiến tạo môi trường an ninh thuận lợi cho phát triển. Qua đó, góp phần nhận diện những yêu cầu đối với công tác bảo vệ an ninh quốc gia trong hành trình hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2045.
