Vì sao E-CPR có thể thay đổi tiên lượng ngừng tim?

Khác với CPR thông thường, E-CPR sử dụng hệ thống tim phổi nhân tạo V-A ECMO (oxy hóa máu qua màng ngoài cơ thể theo phương thức động – tĩnh mạch). Hệ thống này được khởi động khẩn trương song song với quá trình hồi sinh tim phổi nâng cao. Thiết bị đóng vai trò thay thế tạm thời chức năng của tim và phổi, giúp duy trì tuần hoàn và cung cấp oxy cho các cơ quan quan trọng như não, tim, thận, qua đó kéo dài “thời gian vàng” để tìm và xử trí nguyên nhân gây ngừng tim.

Theo các nghiên cứu lâm sàng, E-CPR có thể làm tăng khả năng sống còn của người bệnh ngừng tim ngoài cộng đồng lên 3–4 lần so với CPR truyền thống. Đặc biệt, tỷ lệ sống sót ở nhóm ngừng tim do nguyên nhân tim mạch ngoài cộng đồng có thể đạt 30–40% nếu được triển khai đúng chỉ định và kịp thời.

Tuy nhiên, E-CPR là kỹ thuật phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp chính xác và nhanh chóng giữa các chuyên gia hồi sức, tim mạch, gây mê, cùng hệ thống vận hành đồng bộ. Hệ thống tuần hoàn ngoài cơ thể cần được thiết lập trong vòng 60 phút kể từ thời điểm người bệnh ngừng tim. Theo cập nhật của Hội Tim Hoa Kỳ (American Heart Association - AHA), E-CPR hiện chủ yếu được triển khai tại các trung tâm lớn ở các quốc gia phát triển như Đức, Pháp, Ý (châu Âu); Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan (châu Á) và Hoa Kỳ.

PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Hải, Giám đốc Bệnh viện Nhân dân Gia Định, cho biết từ năm 2025, dưới sự chỉ đạo của Sở Y tế TP.HCM, bệnh viện đã xây dựng và triển khai quy trình E-CPR toàn diện cho các trường hợp ngừng tim nội viện, đồng thời áp dụng với những ca ngừng tim ngoài cộng đồng nghi do nguyên nhân tim mạch.

Khi phát hiện người bệnh ngừng tim kháng trị tại bất kỳ khoa phòng nào, quy trình E-CPR được kích hoạt 24/7. Đội ngũ hồi sức tim mạch có mặt trong vòng 5 phút; hệ thống V-A ECMO được thiết lập sau 15–20 phút. Sau khi tái lập tuần hoàn, bác sĩ tiến hành xác định nguyên nhân ngừng tim, chụp động mạch vành cấp cứu nếu nghi ngờ nhồi máu cơ tim, đồng thời triển khai các biện pháp hồi sức sau ngừng tim như kiểm soát thân nhiệt, lọc máu liên tục.

Trong năm 2025, quy trình E-CPR đã được kích hoạt cho 9 trường hợp ngừng tim nội viện do nhiều nguyên nhân như nhồi máu cơ tim cấp, thuyên tắc phổi, viêm cơ tim cấp. Tỷ lệ sống sau 6 tháng kèm chức năng thần kinh tốt đạt 33%, được đánh giá là kết quả khả quan đối với nhóm bệnh lý có nguy cơ tử vong rất cao.

Từ tháng 9/2025, Bệnh viện Nhân dân Gia Định phối hợp với Bệnh viện Đa khoa Sài Gòn xây dựng quy trình E-CPR cho các ca ngừng tim ngoại viện. Khi nhận thông tin từ một bệnh viện ở trung tâm TP.HCM, đội ECMO lập tức di chuyển đến nơi tiếp nhận người bệnh, tiến hành đặt V-A ECMO ngay trong lúc vẫn đang duy trì ép tim ngoài lồng ngực.

Sau 4 tháng triển khai, bệnh viện đã cứu sống 2 trong số 5 trường hợp ngừng tim ngoài cộng đồng với các nguyên nhân như rối loạn nhịp thất liên quan đột biến gene khi gắng sức, nhồi máu cơ tim, viêm cơ tim cấp. Những kết quả bước đầu cho thấy tiềm năng mở rộng mô hình E-CPR trong cấp cứu ngoại viện tại Việt Nam.

Theo lãnh đạo bệnh viện, E-CPR không chỉ dừng ở mục tiêu cứu sống trước mắt mà còn hướng đến bảo tồn chức năng thần kinh và chất lượng sống lâu dài. Song song điều trị cấp cứu, bệnh viện xây dựng quy trình chẩn đoán toàn diện nguyên nhân đột tử do tim, kết hợp các kỹ thuật hình ảnh hiện đại như siêu âm tim 4D, cộng hưởng từ tim, chụp cắt lớp vi tính tim và xét nghiệm di truyền nhằm phát hiện các đột biến gene liên quan bệnh cơ tim hoặc rối loạn nhịp.

“Cứu sống người bệnh từ lằn ranh sinh tử là ưu tiên hàng đầu, nhưng mục tiêu cuối cùng vẫn là giúp họ có thể trở lại cuộc sống bình thường với chức năng thần kinh được bảo tồn tối đa”, PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Hải cho biết.