Bà N.T.L., ngụ Củ Chi, TP.HCM xuất hiện các triệu chứng nôn ói, trào ngược, ợ nóng, ợ chua và khó tiêu khoảng một năm trước. Gia đình đưa bà đi khám tại một số cơ sở y tế, điều trị bằng thuốc theo hướng trào ngược dạ dày thực quản nhưng tình trạng không thuyên giảm. Các triệu chứng ngày càng nặng, khiến bà ăn uống khó khăn, cơ thể mệt mỏi, suy kiệt.
Tại Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á, sau khi thăm khám và chụp CT, các bác sĩ khoa Ngoại Tiêu hóa - Gan Mật Tụy phát hiện một phần dạ dày của bà đã di chuyển lên lồng ngực qua khe thực quản của cơ hoành, gây thoát vị khe hoành.
Bệnh nhân có tiền sử thoát vị đĩa đệm cột sống, đi lại khó khăn, thường xuyên nằm nhiều và ít vận động. Sau khi đánh giá toàn diện sức khỏe, hội chẩn liên chuyên khoa và kiểm soát các bệnh nền, bác sĩ quyết định phẫu thuật để xử lý nguyên nhân.
Êkíp phẫu thuật nội soi qua ba đường rạch nhỏ, mỗi đường khoảng 1cm, đưa phần dạ dày thoát vị trở về ổ bụng, khâu phục hồi khe hoành và tạo van chống trào ngược. Sau mổ, bà không còn nôn ói khi ăn, tình trạng khó thở giảm, việc ăn uống thuận lợi hơn.
Theo các bác sĩ, thoát vị khe hoành là tình trạng một phần dạ dày di chuyển từ ổ bụng lên lồng ngực qua khe thực quản của cơ hoành. Bệnh có thể gây các triệu chứng như ợ nóng, ợ chua, trào ngược, đầy bụng, khó tiêu, nuốt nghẹn và nôn ói, tương tự trào ngược dạ dày thực quản nên dễ khiến người bệnh nhầm lẫn.
Tuy nhiên, hai bệnh lý không hoàn toàn giống nhau. Trào ngược dạ dày thực quản xảy ra khi dịch và thức ăn trong dạ dày trào ngược lên thực quản, thường liên quan đến sự suy giảm chức năng của cơ thắt thực quản dưới. Trong khi đó, thoát vị khe hoành là bất thường về cấu trúc, khi một phần dạ dày dịch chuyển lên phía trên cơ hoành. Thoát vị có thể làm tăng tình trạng trào ngược, nhưng không phải mọi trường hợp trào ngược đều do thoát vị khe hoành.
Ở người mắc thoát vị khe hoành, triệu chứng có thể tăng lên sau ăn hoặc khi nằm. Một số trường hợp còn xuất hiện cảm giác nặng ngực, khó thở, nuốt nghẹn hoặc nhanh no. Những biểu hiện này đôi khi khiến người bệnh nghĩ đến bệnh tim mạch, hô hấp hoặc chỉ đơn thuần là rối loạn tiêu hóa.
Nếu chỉ điều trị triệu chứng mà chưa xác định đúng nguyên nhân, bệnh có thể kéo dài, ảnh hưởng đến dinh dưỡng và thể trạng, đặc biệt ở người cao tuổi. Với những trường hợp thoát vị lớn hoặc có biến chứng, dạ dày có thể bị chèn ép, xoắn, làm giảm nguồn máu nuôi và gây tổn thương nghiêm trọng. Trào ngược kéo dài cũng có thể dẫn đến viêm loét thực quản.
Việc chẩn đoán cần dựa trên thăm khám và các xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh phù hợp. Tùy triệu chứng và mức độ bệnh, bác sĩ có thể chỉ định nội soi tiêu hóa, chụp X-quang đường tiêu hóa có thuốc cản quang hoặc chụp CT. Không phải trường hợp nào cũng cần thực hiện tất cả các phương pháp này.
Điều trị phụ thuộc vào loại thoát vị, mức độ triệu chứng và tình trạng sức khỏe của người bệnh. Thuốc có thể giúp giảm tiết axit và kiểm soát triệu chứng trào ngược, nhưng không khắc phục được khiếm khuyết cấu trúc gây thoát vị. Phẫu thuật có thể được cân nhắc khi người bệnh có triệu chứng nặng, kéo dài, không đáp ứng điều trị hoặc xuất hiện biến chứng.
Các bác sĩ khuyến cáo người dân không nên chủ quan khi thường xuyên ợ nóng, ợ chua, nôn ói hoặc khó tiêu kéo dài. Đặc biệt, người bệnh cần đi khám nếu ăn uống ngày càng khó khăn, sụt cân, nuốt nghẹn, đau ngực hoặc khó thở. Trường hợp đau ngực dữ dội, nôn liên tục, nôn ra máu hoặc không thể nuốt cần được đánh giá y tế khẩn cấp.
Với người cao tuổi, nhất là người hạn chế vận động hoặc phải nằm lâu, cần chú ý duy trì dinh dưỡng và vận động phù hợp với thể trạng, tránh nằm ngay sau ăn và tuân thủ hướng dẫn điều trị. Phát hiện đúng nguyên nhân giúp lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, hạn chế nguy cơ suy kiệt và cải thiện chất lượng cuộc sống.
