Trong bối cảnh hiện nay, khi thị trường lương thực thế giới đầy biến động bởi các yếu tố địa chính trị và biến đổi khí hậu, hạt gạo Việt Nam cần một "hệ sinh thái" hỗ trợ toàn diện để khẳng định vị thế là nguồn cung tin cậy và trách nhiệm trên bản đồ an ninh lương thực toàn cầu.
Bốc xếp gạo Việt Nam xuất khẩu. Ảnh: TTXVN
Sự bứt phá của ngành lúa gạo trong những năm gần đây đã chứng minh rằng việc làm chủ công nghệ giống và quy trình canh tác đạt chuẩn quốc tế là chìa khóa để mở cánh cửa vào các thị trường khó tính. Tuy nhiên, thực tế cho thấy lợi thế về điều kiện tự nhiên đang dần bị thách thức bởi hiện tượng xâm nhập mặn và hạn hán tại các vùng trọng điểm. Đây là bài toán hóc búa đòi hỏi sự phối hợp gia đình chặt chẽ của các cơ quan chức năng trong việc quy hoạch lại vùng trồng, đầu tư hạ tầng thủy lợi thông minh và phổ cập các quy trình canh tác giảm phát thải. Việc chuyển đổi sang mô hình kinh tế tuần hoàn, tận dụng phế phụ phẩm lúa gạo không chỉ giúp giảm chi phí đầu vào mà còn trực tiếp nâng cao tính khoa học và chuyên nghiệp cao cho nền nông nghiệp nước nhà.
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất vẫn nằm ở khâu lưu thông và quản trị thị trường nội địa để phục vụ xuất khẩu. Một thông điệp rõ ràng cần được xác lập là doanh nghiệp và nông dân phải thực sự đứng chung trên một con thuyền lợi ích. Việc khơi thông nguồn vốn tín dụng xanh cho các hợp tác xã và doanh nghiệp đầu tàu sẽ tạo ra lực đẩy quan trọng để xây dựng các vùng nguyên liệu tập trung, xóa bỏ tình trạng thu mua manh mún và ép giá. Những giải pháp về bảo hiểm nông nghiệp và hệ thống kho chứa tiêu chuẩn cần được coi là hạ tầng thiết yếu để giảm thiểu rủi ro, giúp hạt gạo Việt Nam giữ được phẩm cấp tốt nhất trước khi vươn ra biển lớn.
Để hiện thực hóa khát vọng vươn mình, công tác xúc tiến thương mại và xây dựng thương hiệu quốc gia cho gạo Việt cần được đầu tư bài bản và mạch lạc hơn. Thay vì chỉ bán những gì mình có, chúng ta cần chủ động định hướng thị trường bằng những dòng sản phẩm đặc sản, gạo dược liệu hay các sản phẩm chế biến sâu có giá trị cao. Chỉ khi làm tốt việc dự báo cung cầu và minh bạch hóa thông tin thị trường, ngành lúa gạo mới có thể tự tin bứt phá, biến những áp lực của "tình hình mới" thành động lực để kiến tạo một nền nông nghiệp hiện đại, mang lại sự thịnh vượng lâu dài cho người nông dân và khẳng định uy tín của nông sản Việt Nam trên trường quốc tế.
