Trong tâm thức ngàn năm của dân tộc Việt Nam, biển Đông không chỉ là không gian sinh tồn trù phú mà còn là một phần máu thịt thiêng liêng, nơi hồn thiêng sông núi hội tụ giữa trùng khơi sóng vỗ. Tinh thần “Đảo là nhà, biển cả là quê hương” từ lâu đã vượt thoát khỏi khuôn khổ của một lời hiệu triệu để trở thành triết lý sống, một hằng số văn hóa kết nối quá khứ hào hùng với hiện tại đầy khát vọng. Từ những đội hùng binh giữ đảo năm xưa đến thế hệ trẻ trong thời đại Hồ Chí Minh hôm nay, mạch nguồn chủ quyền ấy vẫn chảy trôi bền bỉ qua từng bản tin thời tiết hằng ngày, qua những lá thư tay từ lớp học phổ thông và qua cả những chuyến tàu mang hơi ấm đất liền ra khơi mỗi dịp Tết đến Xuân về. Bài viết này sẽ khắc họa một thế trận lòng dân độc bản, nơi sức mạnh đại đoàn kết trở thành tấm khiên vững chãi nhất bảo vệ chủ quyền và nâng tầm vị thế quốc gia biển Việt Nam trên trường quốc tế.
Từ Đội Hùng binh đến tư duy biển thời đại Hồ Chí Minh
Trong dòng chảy lịch sử dân tộc Việt Nam, biển chưa bao giờ là một thực thể tách rời. Ngay từ huyền thoại "Lạc Long Quân đưa năm mươi con xuống biển", người Việt đã xác lập một tư duy hướng biển mạnh mẽ. Trải qua các vương quốc phong kiến, từ thời Lý, Trần đến thời Nguyễn, ý thức về chủ quyền biển đảo đã được thực thi một cách nhất quán và kiên trì. Hình ảnh những chiến binh của Đội Hùng binh Hoàng Sa kiêm quản Trường Sa năm xưa, với đôi chiếu và bó nẹp tre trên tay những vật dụng để khâm liệm chính mình nếu chẳng may nằm lại biển khơi chính là biểu tượng cao nhất cho lòng quả cảm của tiền nhân. Họ đi không chỉ để đánh bắt sản vật, mà đi để khẳng định bờ cõi, để cắm những cột mốc đầu tiên bằng niềm tin và máu xương.
Bước vào thời đại Hồ Chí Minh, tư duy ấy được nâng tầm thành một chiến lược quốc gia toàn diện. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng căn dặn: "Ngày trước ta chỉ có đêm và rừng, ngày nay ta có ngày, có trời, có biển. Bờ biển ta dài, tươi đẹp, ta phải biết giữ gìn lấy nó". Lời căn dặn ấy không chỉ là mệnh lệnh bảo vệ lãnh thổ, mà còn là một gợi mở về không gian phát triển của dân tộc. Biển không còn là "vùng đệm" mà là "vùng lõi" của sự thịnh vượng. Dưới ánh sáng của tư tưởng Hồ Chí Minh, Việt Nam đã xây dựng một thế trận quốc phòng toàn dân trên biển độc bản: Lấy con người làm trọng tâm, lấy sự đoàn kết làm vũ khí và lấy luật pháp làm điểm tựa. Đây chính là sợi chỉ đỏ xuyên suốt, kết nối quá khứ hào hùng với thực tại đầy khát vọng hôm nay.
Tinh thần bám biển của người Việt không dừng lại ở cảm xúc tự phát, mà đã được Nhà nước cụ thể hóa thành hệ thống pháp luật chặt chẽ, tạo hành lang pháp lý vững chắc cho thế trận lòng dân. Luật Biển Việt Nam 2012 là văn bản pháp lý cao nhất, khẳng định đầy đủ chủ quyền và quyền tài phán của quốc gia phù hợp với Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS 1982). Tuy nhiên, sức mạnh thực sự nằm ở cách chúng ta thực thi tinh thần ấy qua các chính sách dân sinh.
Nghị quyết số 36-NQ/TW về "Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045" đã đặt ra một lộ trình bài bản: Việt Nam phải trở thành quốc gia mạnh về biển. Điều này được hiện thực hóa bằng việc đầu tư hàng nghìn tỷ đồng vào hạ tầng nghề cá, các âu tàu tránh trú bão hiện đại và hệ thống hậu cần trên biển. Các dự án phủ sóng điện lưới quốc gia bằng cáp ngầm xuyên biển ra các đảo Cô Tô, Phú Quý, hay hệ thống điện năng lượng mặt trời tại Trường Sa đã xóa nhòa khoảng cách giữa đất liền và đảo xa. Khi ánh điện bừng sáng giữa trùng khơi, khi mạng internet kết nối Trường Sa với thế giới, đó cũng là lúc chủ quyền được củng cố bằng sự hiện diện văn minh và thịnh vượng.
Gieo mầm tình yêu và trao ngọn đuốc chủ quyền
Một dân tộc chỉ có thể giữ vững chủ quyền khi thế hệ mai sau hiểu và yêu từng sải sóng của quê hương. Trong hệ thống giáo dục Việt Nam, tình yêu biển đảo không còn là lý thuyết khô khan. Nó hiện diện qua những hoạt động ngoại khóa đầy cảm xúc như phong trào "Viết thư gửi chiến sĩ Trường Sa" hay "Hành trình theo dấu chân tiền nhân". Những bức thư tay ngây ngô của các em học sinh tiểu học, những món quà tự tay làm gửi ra đảo xa mang sức mạnh cổ vũ vô bờ bến cho những người lính đang cầm súng nơi tiền tiêu.
Hơn cả một phong trào, đó là sự trao truyền ngọn đuốc chủ quyền. Khi một đứa trẻ đứng dưới cột cờ trong sân trường và hô vang khẳng định "Hoàng Sa, Trường Sa là của Việt Nam", hạt giống yêu nước đã nảy mầm. Giáo dục giúp các em hiểu rằng: Giữ biển không chỉ là việc của người lính, mà là trách nhiệm của mỗi công dân. Những khát vọng cống hiến được ươm mầm từ ghế nhà trường sẽ trở thành động lực để những kỹ sư, nhà khoa học trẻ tương lai mang trí tuệ ra phục vụ biển đảo quê hương.
Tinh thần “Đảo là nhà, biển cả là quê hương” từ lâu đã vượt thoát khỏi khuôn khổ của một lời hiệu triệu để trở thành triết lý sống
Nhắc đến biển đảo, lực lượng nòng cốt đầu tiên phải kể đến là Hải quân, Cảnh sát biển và Kiểm ngư. Đây là ba gọng kìm vững chắc bảo vệ quyền chủ quyền và thực thi pháp luật trên biển. Với họ, khái niệm "Đảo là nhà" không phải là một cách nói ẩn dụ, mà là hiện thực đời sống hằng ngày. Giữa những hòn đảo chỉ có nắng, gió và vị mặn của muối, người lính đã biến sỏi đá thành vườn rau, biến bãi cát thành sân tập.
Hình ảnh người chiến sĩ nâng niu từng gốc bàng vuông, chia nhau từng giọt nước ngọt khi cơn bão kéo dài đã chạm đến trái tim của hàng triệu người dân đất liền. Họ bám đảo không phải bằng mệnh lệnh hành chính khô khốc, mà bằng tình yêu máu thịt với mảnh đất nơi mình đứng chân. Sự hy sinh thầm lặng của họ gác lại nỗi nhớ nhà, gác lại những mùa xuân đoàn viên chính là nền tảng cho sự bình yên của Tổ quốc. Khi người lính coi đảo là nhà, họ chiến đấu với tâm thế bảo vệ người thân, bảo vệ tổ ấm, tạo nên một sức mạnh tinh thần không hỏa lực nào có thể khuất phục.
Khát vọng cống hiến: Viết tiếp trang sử mới
Thế hệ trẻ trong lực lượng vũ trang hôm nay đang viết tiếp những trang sử mới bằng một tinh thần hoàn toàn khác: Chủ động, trí tuệ và khát khao khẳng định mình. Đối với họ, việc nhận nhiệm vụ ra Trường Sa hay các nhà giàn DK1 là một vinh dự, một cơ hội để rèn luyện bản lĩnh binh nghiệp. Họ mang theo sức trẻ, kiến thức công nghệ và ngoại ngữ để giao lưu, đối thoại và bảo vệ chủ quyền trên các mặt trận ngoại giao quốc phòng.
Những chiến sĩ trẻ hôm nay làm chủ những con tàu hiện đại, những hệ thống radar tầm xa với một niềm tự hào kiêu hãnh. Với họ, thanh xuân đẹp nhất là khi được đứng dưới cột mốc chủ quyền, giữa muôn trùng sóng vỗ. Khát vọng cống hiến của tuổi trẻ không phải là những lời sáo rỗng, mà là những đêm thức trắng canh sóng, là những chuyến tuần tra xuyên Tết, xuyên bão. Họ chính là nhịp cầu nối liền truyền thống quả cảm của cha ông với hơi thở hiện đại của thế kỷ XXI.
Thế trận lòng dân trên biển sẽ không bao giờ hoàn thiện nếu thiếu đi sự hiện diện của những ngư dân bám biển và đội ngũ kỹ sư, công nhân dầu khí. Ngư dân Việt Nam, với những con tàu treo cờ Tổ quốc phấp phới, chính là những "cột mốc sống" di động trên đại dương. Mỗi chuyến vươn khơi của họ là một lời khẳng định chủ quyền dân sự đanh thép. Dù phải đối mặt với sự xua đuổi, bắt giữ trái phép của tàu nước ngoài, họ vẫn kiên trì bám ngư trường truyền thống. Sự can trường của ngư dân chính là điểm tựa để lực lượng chức năng thực thi pháp luật hiệu quả hơn.
Bên cạnh đó, đội ngũ "người lính áo xanh" dầu khí trên các giàn khoan sừng sững giữa thềm lục địa cũng đang ngày đêm cống hiến cho sự thịnh vượng của quốc gia. Các giàn khoan không chỉ là nơi khai thác tài nguyên, mà còn là những tiền đồn dân sự - kinh tế vững chắc. Mỗi mét khối khí, mỗi thùng dầu thô được đưa về đất liền là kết quả của sự lao động sáng tạo, vượt qua mọi khó khăn về thời tiết và địa chính trị. Sự kết hợp giữa kinh tế và quốc phòng này tạo ra một thế trận đa tầng, đa lớp, nơi mỗi thực thể kinh tế đều mang trong mình nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền.
Nhịp cầu thời tiết và sự sẻ chia của đất liền
Hằng ngày, vào những khung giờ quen thuộc trên sóng truyền hình, hàng triệu người dân Việt Nam đều lặng đi một nhịp khi bản tin thời tiết xướng tên Hoàng Sa và Trường Sa. Đây là một chi tiết nhỏ nhưng chứa đựng sức mạnh kết nối tâm linh vô cùng lớn lao. Việc theo dõi thời tiết biển đảo không chỉ là để biết thông tin khí tượng, mà là để chia sẻ nỗi lo với những người đang ở ngoài khơi.
Mỗi khi có tin bão xa, đất liền lại thắt lòng hướng về đảo nhỏ. Khi bản tin thông báo biển lặng sóng êm, hàng triệu người lại thở phào nhẹ nhõm. Sự quan tâm này đã biến biển đảo từ một khái niệm địa lý xa xôi trở thành một phần máu thịt ngay trong mỗi nếp nhà. Đây chính là biểu hiện rõ nhất của thế trận lòng dân: Sự thấu cảm và sẻ chia xuyên suốt giữa tiền tuyến và hậu phương.
Mỗi dịp Tết đến Xuân về, tinh thần hướng về biển đảo lại bùng cháy mãnh liệt hơn bao giờ hết. Những "Chuyến tàu Xuân" chở đầy quà Tết, cành mai, cành đào ra đảo xa là những nhịp cầu kết nối hơi ấm đất liền với vị mặn đại dương. Nhưng không chỉ có nhân dân trong nước, kiều bào ta ở nước ngoài cũng luôn dành một tình cảm đặc biệt cho biển đảo quê hương. Những quỹ học bổng, những thiết bị lọc nước ngọt hay những chuyến thăm Trường Sa của đoàn kiều bào đã minh chứng rằng: Lòng yêu nước không có biên giới.
Người Việt ở bất cứ đâu, dù ở Mỹ, Pháp hay Nhật Bản, khi đứng trước bản đồ hình chữ S và hai quần đảo thiêng liêng, đều chung một nhịp đập tự hào dân tộc. Tết hải đảo là thời điểm để chúng ta thấy rõ nhất sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, nơi tình cảm cá nhân hòa quyện vào trách nhiệm quốc gia, tạo nên một sức mạnh tổng hợp vô địch.
Tinh thần "Đảo là nhà, biển cả là quê hương" là một bản đại hợp xướng của lòng yêu nước và ý chí tự cường. Đây là thế trận lòng dân độc bản chỉ có ở Việt Nam, nơi quá khứ ngàn năm và khát vọng hiện đại hòa làm một. Từ em thơ đến cụ già, từ người lính đến ngư dân, tất cả đang hiệp lực để xây dựng một Việt Nam mạnh về biển, giàu từ biển. Dưới sự dẫn dắt của Đảng và sự đồng lòng của toàn dân, chủ quyền biển đảo của chúng ta sẽ mãi mãi trường tồn trước mọi phong ba bão táp. Thế hệ trẻ hôm nay sẽ tiếp nối ngọn đuốc của cha ông, viết tiếp những trang sử hào hùng trong thời đại mới. Vì biển là nhà, và đảo là quê hương, trái tim người Việt sẽ mãi mãi đập cùng nhịp với sóng biển Đông thiêng liêng.
